Συνέντευξη με τον Αθανάσιο Τερζή: Η σύγχρονη προπονητική ματιά στο ποδόσφαιρο
Ο Αθανάσιο Τερζή αποτελεί μια από τις πλέον καταρτισμένες παρουσίες στον χώρο της σύγχρονης ποδοσφαιρικής εκπαίδευσης και ανάλυσης. Κάτοχος διπλώματος UEFA A’, με εμπειρία ως head και assistant coach, football instructor και football analyst στην Cosmote TV, έχει συνδυάσει την πρακτική εφαρμογή της προπονητικής με την εις βάθος θεωρητική προσέγγιση του παιχνιδιού. Παράλληλα, ως συγγραφέας σε διεθνείς και ελληνικές πλατφόρμες όπως οι SoccerTutor, IFJ96 και Sportbook, συμβάλλει ενεργά στη διάδοση της σύγχρονης ποδοσφαιρικής γνώσης.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο κ. Τερζής μιλά για τη διαφορά ανάμεσα σε έναν «καλό» και έναν «σύγχρονο» προπονητή, για τον ρόλο της ανάλυσης στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, για τα συχνά λάθη στην αξιοποίησή της, αλλά και για το πλάνο εξέλιξης που θα πρότεινε σε έναν νέο προπονητή.
1. Ως κάτοχος UEFA A’ και με εμπειρία τόσο στον πάγκο όσο και στην ανάλυση, ποια θεωρείτε σήμερα τη μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα σε έναν “καλό” προπονητή και έναν “σύγχρονο” προπονητή υψηλού επιπέδου;
Απάντηση:
Η μεγαλύτερη διαφορά μπορώ να πω είναι η νοοτροπία. Ένας καλός προπονητής έχει μια δομημένη σκέψη και αντίληψη για το μοντέλου παιχνιδιού που θέλει να αποδίδει η ομάδα του. Υπάρχει μια αρχή, μια μέση και ένα τέλος αλλά δεν θα προβληματιστεί για την περαιτέρω βελτίωση αυτού του μοντέλου. Ένας σύγχρονος προπονητής υψηλού επιπέδου έχει όλα τα προηγούμενα, αλλά παρακολουθεί πως το παιχνίδι εξελίσσεται, τις τάσεις που υπάρχουν και προβληματίζεται διαρκώς για το πως θα μπορέσει να εξελίξει το μοντέλο παιχνιδιού του, ώστε να ανταποκρίνεται στα νέα δεδομένα.
2. Πώς η ποδοσφαιρική ανάλυση (match & performance analysis) επηρεάζει πλέον τις καθημερινές αποφάσεις ενός head ή assistant coach και ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που βλέπετε στη χρήση της;
Απάντηση:
Η ποδοσφαιρική ανάλυση αποτελεί αναμφισβήτητα εξαιρετικό εργαλείο στα χέρια ενός προπονητή. Είναι το μέσο για να μπορέσει να αξιολογήσει την απόδοση τόσο της ομάδας του σε τακτικό επίπεδο, όσο και του αντιπάλου και να προετοιμαστεί καλύτερα για να τον αντιμετωπίσει. Θυμάμαι τα πρώτα βήματα μου στην προπονητική σε ερασιτεχνικό επίπεδο το μακρινό 2004 όταν δεν υπήρχε τηλεοπτικό υλικό από τα ματς. Πρώτο μου μέλημα ήταν να βρω κάποιον που θα μπορούσε να καλύπτει με την προσωπική μου κάμερα τα παιχνίδια για να μπορώ να αξιολογήσω καλύτερα τι πήγε καλά, τι όχι, και γιατί, σύμφωνα με το πλάνο που είχαμε. Επιπλέον μπορούσα να χρησιμοποιήσω το υλικό για το ματς του δευτέρου γύρου ως ανάλυση αντιπάλου απέναντι στην συγκεκριμένη ομάδα. Οπότε θα συνιστούσα στους προπονητές, ακόμη και στο πιο χαμηλό επίπεδο να κάνουν κάτι ανάλογο. Άλλωστε τώρα, ακόμη και τα κινητά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κάμερες.
Την σημερινή εποχή, ιδιαίτερα στο επαγγελματικό επίπεδο, το οπτικό υλικό είναι άμεσα διαθέσιμο ακόμη και την στιγμή που παίζεται το παιχνίδι (live analysis). Η ανάλυση του υλικού αυτού επηρεάζει τις αποφάσεις ενός προπονητή στην διάρκεια του αγώνα αλλά τον βοηθά επίσης να δομήσει την τακτική προετοιμασία της ομάδας του σε σχέση με τα πλεονεκτήματα αλλά και τα μειονεκτήματα που εντοπίζει στον αντίπαλο. Τα λάθη που μπορούν να γίνουν αφορούν κυρίως στην επιλογή του υλικού προς αξιολόγηση. Π.χ. αν η ομάδα μας έχει ως στόχο να χρησιμοποιήσει συγκεκριμένο σχηματισμό (1-4-3-3) απέναντι στον επόμενο αντίπαλο, για να αξιολογήσουμε καλύτερα την συμπεριφορά του αντιπάλου αυτού, καλό είναι να επιλέξουμε προηγούμενους αγώνες όπου αγωνίζεται απέναντι σε ομάδες που χρησιμοποιούν το 1-4-3-3. Επίσης άλλο λάθος που μπορεί να γίνει είναι να θεωρήσουμε ως πρότυπο κάποια τακτική συμπεριφορά που εμφανίζεται τυχαία από τον αντίπαλο και να μας οδηγήσει σε μη ακριβές συμπέρασμα.
3. Μέσα από τη δουλειά σας στην Cosmote TV, τι είναι αυτό που πιστεύετε ότι το ευρύ κοινό δεν αντιλαμβάνεται σωστά για την τακτική και τις αποφάσεις των προπονητών σε επίπεδο υψηλού ανταγωνισμού;
Απάντηση:
Είναι γεγονός ότι το επίπεδο του μέσου φιλάθλου όσον αφορά την κατανόηση του παιχνιδιού έχει αυξηθεί. Σε αυτό συμβάλλει το ότι οι γνώσεις τόσο των δημοσιογράφων που περιγράφουν ή σχολιάζουν τους αγώνες είναι διευρυμένες, όσο και ότι καλούνται να συμβάλλουν στην μετάδοση ενός αγώνα άνθρωποι που έχουν γνώση του αντικειμένου και μπορούν να εξηγήσουν τακτικές συμπεριφορές. Λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό επίπεδο ενασχόλησης και επομένως κατανόησης όχι μόνο σε αυτόν τον τομέα αλλά σε οποιονδήποτε, δεν θα μπορούσα να γενικεύσω και να πω ότι ο μέσος φίλαθλος υστερεί σε αυτό ή σε εκείνο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι είναι σε καλύτερο επίπεδο απ’ ότι ήταν πριν μερικά χρόνια.
4. Ως συγγραφέας σε διεθνείς και ελληνικές πλατφόρμες (Soccertutor, IFJ96, Sportbook), ποια γνώση ή δεξιότητα θεωρείτε σήμερα πιο υποτιμημένη στην εκπαίδευση των νέων προπονητών;
Απάντηση:
Η εκπαίδευση των νέων προπονητών, με δεδομένο ότι υπάρχει και μεγάλος διαθέσιμος όγκος πληροφοριών στο διαδίκτυο, είναι πιο πλήρης από ποτέ. Το στοιχείο όμως που δεν εκπαιδεύεται επαρκώς είναι το κομμάτι της διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού. Εννοώ ότι κάθε προπονητής έχει να διαχειριστεί έναν αριθμό ποδοσφαιριστών και να τους κάνει να αισθάνονται ισότιμα μέλη της ομάδας, ανεξάρτητα από τον χρόνο από τον οποίο αγωνίζονται, ώστε να πάρει το καλύτερο από αυτούς. Δεν αρκεί λοιπόν ένας προπονητής να είναι γνώστης της τακτικής αλλά πρέπει να έχει και την ικανότητα να λύνει κάθε πρόβλημα που δημιουργείται ή ακόμη καλύτερα πριν ακόμη δημιουργηθεί μέσω της κατάλληλης διαχείρισης. Με αυτόν τον τρόπο θα διασφαλίσει την επιτυχία της ομάδας.
5. Αν σας ζητούσε ένας νέος προπονητής ένα πρακτικό “πλάνο εξέλιξης” για τα επόμενα 5 χρόνια (εκπαίδευση, εμπειρίες, δεξιότητες), ποια θα ήταν τα 3 μη διαπραγμάτευσιμα στοιχεία;
Απάντηση:
Ως πρώτο βήμα από κάθε επίδοξο προπονητή θα έλεγα ότι είναι η φοίτηση στα διπλώματα της ΕΠΟ (UEFA C, B, A και Pro). Η απόκτηση όμως ενός διπλώματος ακόμη κι αν είναι το ανώτερο (UEFA Pro), δεν συνεπάγεται ότι ολοκληρώθηκε η διαδικασία της εξέλιξης ενός προπονητή. Η καθημερινή μελέτη και η επιθυμία για διαρκή βελτίωση είναι αδιαπραγμάτευτα στοιχεία. Όταν ένας προπονητής πιστέψει ότι τα ξέρει όλα και σταματήσει να ενημερώνεται, τότε είναι η στιγμή που οι εξελίξεις τον προσπερνάνε και τον αφήνουν πίσω.
Μετά την απόκτηση διπλώματος ακολουθεί η ενασχόληση με το αντικείμενο και η εφαρμογή των αποκτηθέντων γνώσεων. Πολλοί προπονητές που πρωτοξεκινούν σε ερασιτεχνικό επίπεδο ή επίπεδο ακαδημιών, αλλά και αναλυτές που θέλουν να δουλέψουν επαγγελματικά δυσκολεύονται να βρουν ομάδα για να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Σε αυτή την περίπτωση η προτροπή μου είναι να δουλέψουν εθελοντικά για ένα μικρό διάστημα ώστε και την εμπειρία να αποκτήσουν και να δείξουν πόσο καλοί είναι στην δουλειά τους και να εμπλουτίσουν το βιογραφικό τους.
Όσον αφορά την περαιτέρω ανέλιξη, είναι γεγονός ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πολλοί προπονητές που να έχουν δουλέψει στο υψηλότερο επίπεδο χωρίς να έχουν κάνει καριέρα ως επαγγελματίες ποδοσφαιριστές σε αντίστοιχο επίπεδο. Ο δρόμος είναι δύσβατος αν όχι απροσπέλαστος. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από κάθε επίδοξο προπονητή όσο φιλόδοξος και αν είναι. Οι ευκαιρίες για δουλειά σε υψηλότερο επίπεδο είναι περισσότερες σε δευτερεύοντες ρόλους όπως αυτός του βοηθού προπονητή, του προπονητή φυσικής κατάστασης και του αναλυτή. Ένα καλό δίκτυο γνωριμιών σε συνδυασμό με την απαραίτητη κατάρτιση, μπορεί να αποδειχτεί ευεργετική σε αυτές τις περιπτώσεις και να ανοίξει τον δρόμο προς το ανώτερο επίπεδο έστω και σε δευτερεύοντα ρόλο.