Πώς να επιλέξεις αθλητικό ψυχολόγο: 9 κριτήρια που κάνουν τη διαφορά
Η απόφαση να απευθυνθείς σε έναν αθλητικό ψυχολόγο δεν σημαίνει ότι «κάτι πάει στραβά». Αντίθετα, μπορεί να είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά βήματα για έναν αθλητή που θέλει να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του, να διαχειριστεί την πίεση και να εξελίξει τόσο την απόδοσή του όσο και τη σχέση του με τον αθλητισμό.
Το δύσκολο, όμως, είναι άλλο:
Πώς βρίσκεις τον κατάλληλο αθλητικό ψυχολόγο για εσένα;
Στο διαδίκτυο θα συναντήσεις ψυχολόγους, αθλητικούς ψυχολόγους, mental performance coaches, συμβούλους απόδοσης και επαγγελματίες που χρησιμοποιούν διαφορετικές προσεγγίσεις. Δεν έχουν όλοι την ίδια εκπαίδευση, την ίδια εμπειρία ή το ίδιο πεδίο kompetence.
Η αθλητική ψυχολογία είναι εξειδικευμένος κλάδος που αφορά όχι μόνο την αγωνιστική απόδοση αλλά και την ψυχολογική ευεξία, την ανάπτυξη και τις κοινωνικές διαστάσεις της συμμετοχής στον αθλητισμό.
Γι' αυτό η σωστή επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο «ποιος έχει τις περισσότερες κριτικές» ή στο «ποιος εμφανίζεται πρώτος στη Google».
Πρέπει να βασίζεται στο ποιος μπορεί πραγματικά να καταλάβει τη δική σου ανάγκη.
Τι κάνει ένας αθλητικός ψυχολόγος;
Ο αθλητικός ψυχολόγος εργάζεται πάνω στην ψυχολογική πλευρά του αθλητισμού και της απόδοσης.
Ανάλογα με την εκπαίδευση και το πεδίο άσκησής του, μπορεί να βοηθήσει έναν αθλητή να δουλέψει ζητήματα όπως:
- άγχος πριν από τον αγώνα,
- διαχείριση πίεσης,
- αυτοπεποίθηση,
- συγκέντρωση,
- διαχείριση αρνητικών σκέψεων,
- αγωνιστικό στρες,
- φόβος αποτυχίας,
- επιστροφή μετά από τραυματισμό,
- διαχείριση μιας αγωνιστικής «κοιλιάς»,
- κίνητρο,
- στόχους και νοητικές δεξιότητες,
- ισορροπία ανάμεσα στον αθλητισμό και την προσωπική ζωή.
Η αθλητική ψυχολογία, επομένως, δεν αφορά μόνο τον πρωταθλητισμό. Μπορεί να αφορά τον επαγγελματία αθλητή, τον έφηβο που αγωνίζεται για πρώτη φορά σε υψηλό επίπεδο, τον ερασιτέχνη που θέλει να απολαμβάνει περισσότερο το άθλημά του, αλλά και γονείς, προπονητές και ανθρώπους που συμμετέχουν στο αθλητικό περιβάλλον.
Πώς να επιλέξεις αθλητικό ψυχολόγο
1. Ξεκίνα από το πρόβλημα που θέλεις να λύσεις
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο κριτήριο.
Μην ξεκινήσεις με την ερώτηση:
«Ποιος είναι ο καλύτερος αθλητικός ψυχολόγος;»
Ξεκίνα με:
«Τι ακριβώς χρειάζομαι αυτή τη στιγμή;»
Για παράδειγμα, μπορεί να αισθάνεσαι ότι στην προπόνηση αποδίδεις εξαιρετικά αλλά στον αγώνα «μπλοκάρεις».
Ή μπορεί να έχεις χάσει την αυτοπεποίθησή σου μετά από έναν τραυματισμό.
Ίσως φοβάσαι την αποτυχία. Ίσως δυσκολεύεσαι να διαχειριστείς την κριτική. Ίσως νιώθεις ότι η αγωνιστική πίεση έχει αρχίσει να αφαιρεί τη χαρά που σου έδινε ο αθλητισμός.
Όλα αυτά είναι διαφορετικές ανάγκες.
Η Association for Applied Sport Psychology προτείνει, πριν από την επιλογή επαγγελματία, να προσδιορίζεται πρώτα το είδος της υποστήριξης που χρειάζεται ο αθλητής και στη συνέχεια να ελέγχεται αν ο επαγγελματίας διαθέτει την κατάλληλη εκπαίδευση και kompetence για αυτή την ανάγκη.
Ο σωστός επαγγελματίας δεν είναι απαραίτητα ο πιο γνωστός. Είναι αυτός που ταιριάζει καλύτερα στη συγκεκριμένη ανάγκη σου.
2. Έλεγξε την εκπαίδευση και τα επαγγελματικά προσόντα
Ο όρος «αθλητική ψυχολογία» δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Πριν ξεκινήσεις συνεργασία, αναζήτησε σαφείς πληροφορίες σχετικά με:
- τις βασικές σπουδές του επαγγελματία,
- την άδεια άσκησης επαγγέλματος, όπου απαιτείται,
- την εξειδίκευσή του στην αθλητική ψυχολογία,
- την επιμόρφωσή του,
- την εποπτευόμενη εμπειρία του,
- τις επαγγελματικές πιστοποιήσεις του,
- και το ακριβές πεδίο στο οποίο εργάζεται.
Η εξειδίκευση στην αθλητική ψυχολογία απαιτεί συγκεκριμένες γνώσεις και δεξιότητες· η APA, για παράδειγμα, περιγράφει την αθλητική ψυχολογία ως εξειδικευμένη επάρκεια που περιλαμβάνει τόσο ψυχολογικές όσο και αθλητικές γνώσεις.
Μην ντραπείς να ζητήσεις πληροφορίες για τα προσόντα του επαγγελματία.
Είναι απόλυτα φυσιολογικό.
3. Δες αν έχει εμπειρία στο άθλημά σου
Ένας αθλητικός ψυχολόγος δεν χρειάζεται απαραίτητα να έχει υπάρξει πρωταθλητής στο ίδιο άθλημα με εσένα.
Είναι όμως σημαντικό να κατανοεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο αγωνίζεσαι.
Άλλες ψυχολογικές απαιτήσεις μπορεί να υπάρχουν σε:
- ατομικά αθλήματα,
- ομαδικά αθλήματα,
- αθλήματα υψηλής ακρίβειας,
- αθλήματα αντοχής,
- μαχητικά αθλήματα,
- αθλήματα όπου το αποτέλεσμα κρίνεται σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ρώτησε:
«Έχετε εργαστεί με αθλητές στο δικό μου άθλημα ή σε παρόμοιο αγωνιστικό περιβάλλον;»
Η απάντηση δεν χρειάζεται να είναι «ναι, ακριβώς στο ίδιο άθλημα».
Αυτό που έχει σημασία είναι να καταλάβει τις απαιτήσεις, την κουλτούρα και τις ιδιαιτερότητες του δικού σου αθλητικού κόσμου.
4. Ξεχώρισε την αθλητική από την κλινική ανάγκη
Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά παραβλέπεται.
Δεν είναι όλα τα ζητήματα που αντιμετωπίζει ένας αθλητής απλώς «θέμα απόδοσης».
Άλλο είναι:
«Θέλω να βελτιώσω τη συγκέντρωσή μου πριν από τον αγώνα.»
και άλλο:
«Νιώθω έντονο άγχος, έχω χάσει τη διάθεσή μου και δυσκολεύομαι να λειτουργήσω και έξω από τον αθλητισμό.»
Η διαφορά είναι σημαντική.
Ένας επαγγελματίας που ασχολείται με την ψυχική υγεία και διαθέτει παράλληλα εξειδίκευση στην αθλητική ψυχολογία μπορεί, ανάλογα με τα προσόντα και το πεδίο άσκησής του, να έχει διαφορετικό εύρος υπηρεσιών από έναν επαγγελματία που επικεντρώνεται αποκλειστικά στη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης.
Γι' αυτό αξίζει να ρωτήσεις ξεκάθαρα:
«Με βάση αυτό που αντιμετωπίζω, είστε ο κατάλληλος επαγγελματίας για να με βοηθήσετε;»
Ένας σοβαρός επαγγελματίας δεν θα προσπαθήσει να αναλάβει κάτι που βρίσκεται έξω από την αρμοδιότητα ή την εκπαίδευσή του. Η AASP τονίζει επίσης τη σημασία της αντιστοίχισης των προσόντων του επαγγελματία με τις ανάγκες του αθλητή.
5. Μην υποτιμήσεις τη χημεία μεταξύ σας
Αυτό ίσως δεν φαίνεται «επιστημονικό», αλλά είναι καθοριστικό.
Μπορεί ένας επαγγελματίας να έχει εξαιρετικές σπουδές και μεγάλη εμπειρία.
Αν όμως δεν αισθάνεσαι ότι μπορείς να μιλήσεις ανοιχτά μαζί του, η συνεργασία μπορεί να δυσκολευτεί.
Η ψυχολογική υποστήριξη απαιτεί εμπιστοσύνη.
Θέλεις έναν άνθρωπο με τον οποίο μπορείς να πεις:
«Φοβάμαι ότι θα αποτύχω.»
χωρίς να αισθανθείς ότι σε κρίνει.
Θέλεις να μπορείς να παραδεχτείς:
«Δεν πιστεύω στον εαυτό μου αυτή την περίοδο.»
χωρίς να χρειάζεται να φορέσεις ξανά τη «μάσκα» του δυνατού αθλητή.
Ο κατάλληλος αθλητικός ψυχολόγος δεν είναι αυτός που σε κάνει να αισθάνεσαι αδύναμος επειδή ζητάς βοήθεια. Είναι αυτός που δημιουργεί έναν χώρο όπου μπορείς να δουλέψεις με ειλικρίνεια.
6. Ρώτησε πώς δουλεύει
Μην αρκεστείς στο:
«Έχω εμπειρία με αθλητές.»
Ρώτησε πώς ακριβώς δουλεύει.
Για παράδειγμα:
- Πώς πραγματοποιείται η αρχική αξιολόγηση;
- Πώς καθορίζονται οι στόχοι;
- Πόσο συχνά γίνονται οι συνεδρίες;
- Πώς παρακολουθείται η πρόοδος;
- Ποιες τεχνικές χρησιμοποιούνται;
- Πώς προσαρμόζεται η προσέγγιση στον κάθε αθλητή;
- Τι γίνεται όταν ο αθλητής βρίσκεται σε αγωνιστική περίοδο;
Η αθλητική ψυχολογία δεν είναι ένα γενικό «σκέψου θετικά».
Περιλαμβάνει εξειδικευμένες γνώσεις, αξιολόγηση, ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων και παρεμβάσεις που πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες του αθλητή.
7. Αναζήτησε επιστημονική και όχι «μαγική» προσέγγιση
Πρόσεχε τις υποσχέσεις.
Φράσεις όπως:
- «θα σου εξαφανίσω το άγχος»,
- «θα αποκτήσεις 100% αυτοπεποίθηση»,
- «θα κερδίζεις κάθε αγώνα»,
- «έχω μια τεχνική που λειτουργεί για όλους»,
θα πρέπει να σε κάνουν επιφυλακτικό.
Η ψυχολογία δεν είναι μαγικό κουμπί.
Ο στόχος δεν είναι να μην αισθανθείς ποτέ ξανά άγχος.
Ο στόχος είναι να μάθεις να διαχειρίζεσαι αυτό που αισθάνεσαι, να κατανοείς τις σκέψεις και τις αντιδράσεις σου και να λειτουργείς αποτελεσματικότερα μέσα στην πραγματικότητα του αθλητισμού.
Η σοβαρή αθλητική ψυχολογία στηρίζεται σε εξειδικευμένη εκπαίδευση, επιστημονική γνώση και επαγγελματικά πρότυπα.
8. Ζήτησε μια πρώτη συζήτηση πριν αποφασίσεις
Δεν χρειάζεται να δεσμευτείς από την πρώτη επικοινωνία.
Μια αρχική συζήτηση μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις:
«Αισθάνομαι ότι αυτός ο άνθρωπος με καταλαβαίνει;»
Παρατήρησε αν:
- ακούει πραγματικά,
- κάνει συγκεκριμένες ερωτήσεις,
- δεν βιάζεται να σου δώσει έτοιμες λύσεις,
- εξηγεί με απλό τρόπο τη διαδικασία,
- σέβεται τις απορίες σου,
- είναι ξεκάθαρος σχετικά με τα προσόντα και το πεδίο εργασίας του.
Και κυρίως:
Μην φοβηθείς να πεις ότι θέλεις χρόνο για να αποφασίσεις.
Η επιλογή επαγγελματία ψυχικής υγείας είναι προσωπική απόφαση.
9. Μην επιλέξεις μόνο με βάση την τιμή
Η οικονομική παράμετρος είναι πραγματική και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Δεν σημαίνει όμως ότι:
ακριβότερος = καλύτερος
ούτε:
φθηνότερος = χειρότερος.
Πιο χρήσιμο είναι να εξετάσεις τη συνολική αξία της συνεργασίας:
εκπαίδευση + εξειδίκευση + εμπειρία + κατάλληλη προσέγγιση + σχέση εμπιστοσύνης.
Αν κάποιος έχει ακριβώς την εμπειρία που χρειάζεσαι, αλλά δεν αισθάνεσαι ασφαλής μαζί του, πιθανότατα δεν είναι η κατάλληλη επιλογή.
Αντίστοιχα, ένας επαγγελματίας με τον οποίο υπάρχει εξαιρετική επικοινωνία αλλά δεν έχει την κατάλληλη εκπαίδευση για το ζήτημά σου, επίσης δεν είναι η σωστή επιλογή.
7 ερωτήσεις που αξίζει να κάνεις πριν επιλέξεις αθλητικό ψυχολόγο
Πριν κλείσεις την πρώτη συνεδρία, μπορείς να ρωτήσεις:
- Ποια είναι η εκπαίδευσή σας στην αθλητική ψυχολογία;
- Με τι είδους αθλητές εργάζεστε συνήθως;
- Έχετε εμπειρία με το άθλημά μου ή με παρόμοιες ανάγκες;
- Πώς θα δουλέψουμε πάνω στο δικό μου θέμα;
- Πώς παρακολουθείτε την πρόοδο;
- Ποια είναι τα όρια της ειδικότητάς σας και πότε παραπέμπετε σε άλλον επαγγελματία;
- Τι θα πρέπει να περιμένω από τις πρώτες συνεδρίες;
Οι ερωτήσεις αυτές δεν είναι «ανάκριση».
Είναι ένας τρόπος να προστατεύσεις τον εαυτό σου και να κάνεις μια πιο ενημερωμένη επιλογή.
Κόκκινες σημαίες: Πότε χρειάζεται προσοχή
Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που αξίζει να σε κάνουν πιο προσεκτικό.
🚩 Υπόσχεται εγγυημένα αποτελέσματα
Κανένας σοβαρός επαγγελματίας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα κερδίσεις τον επόμενο αγώνα.
🚩 Δεν εξηγεί την εκπαίδευσή του
Αν δεν μπορείς να καταλάβεις τι έχει σπουδάσει και ποια είναι η επαγγελματική του κατάρτιση, χρειάζεται περισσότερη διερεύνηση.
🚩 Χρησιμοποιεί την ίδια λύση για όλους
Ο κάθε αθλητής έχει διαφορετική προσωπικότητα, ιστορία, στόχους και ανάγκες.
🚩 Σε κάνει να αισθάνεσαι ότι «δεν είσαι αρκετά δυνατός»
Η αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης δεν είναι αδυναμία.
🚩 Δεν αναγνωρίζει τα όρια της ειδικότητάς του
Ένας υπεύθυνος επαγγελματίας πρέπει να γνωρίζει πότε ένα ζήτημα χρειάζεται διαφορετική ή επιπλέον εξειδίκευση.
Αθλητικός ψυχολόγος ή mental coach;
Οι όροι που χρησιμοποιούνται στο διαδίκτυο μπορεί να δημιουργούν σύγχυση.
Ένας επαγγελματίας που ασχολείται με mental performance μπορεί να επικεντρώνεται σε δεξιότητες όπως στόχους, συγκέντρωση, νοητική προετοιμασία και αγωνιστική απόδοση.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει τα ίδια προσόντα ή το ίδιο πεδίο άσκησης με έναν αδειοδοτημένο ψυχολόγο.
Για παράδειγμα, η AASP περιγράφει το CMPC ως επαγγελματική πιστοποίηση στον χώρο του mental performance και θέτει συγκεκριμένες εκπαιδευτικές και εποπτευόμενες απαιτήσεις για την απόκτησή της.
Γι' αυτό μην επιλέγεις με βάση τον τίτλο.
Δες τι εκπαίδευση έχει ο άνθρωπος πίσω από τον τίτλο και τι ακριβώς μπορεί να προσφέρει.
Πώς ξέρεις ότι βρήκες τον σωστό αθλητικό ψυχολόγο;
Ίσως το σημαντικότερο σημάδι δεν είναι κάποιο πτυχίο ή μια εντυπωσιακή ιστοσελίδα.
Είναι αυτό:
Μπορείς να είσαι ο εαυτός σου;
Μπορείς να μιλήσεις για την αποτυχία;
Για τον φόβο;
Για τον θυμό;
Για την πίεση των γονιών ή του προπονητή;
Για την αμφιβολία που εμφανίζεται λίγα λεπτά πριν από την εκκίνηση;
Για τον φόβο ότι ίσως δεν είσαι τόσο καλός όσο όλοι περιμένουν;
Αν αισθάνεσαι ότι υπάρχει χώρος για όλα αυτά, έχεις ήδη βρει ένα σημαντικό κομμάτι της σωστής συνεργασίας.
Η καλύτερη επιλογή δεν είναι πάντα ο «καλύτερος» αθλητικός ψυχολόγος
Ας κρατήσουμε κάτι πολύ σημαντικό.
Δεν υπάρχει ένας αθλητικός ψυχολόγος που να είναι ο καλύτερος για όλους.
Υπάρχει ο κατάλληλος επαγγελματίας για τη δική σου κατάσταση.
Ο ένας αθλητής μπορεί να χρειάζεται κάποιον με μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση αγωνιστικού άγχους.
Ένας άλλος μπορεί να χρειάζεται υποστήριξη μετά από τραυματισμό.
Ένας έφηβος αθλητής μπορεί να χρειάζεται έναν επαγγελματία που κατανοεί ιδιαίτερα την ανάπτυξη και τη σχέση αθλητή–γονέα–προπονητή.
Ένας επαγγελματίας αθλητής μπορεί να χρειάζεται έναν άνθρωπο με βαθιά κατανόηση του πρωταθλητισμού και των απαιτήσεων υψηλού επιπέδου.
Η σωστή ερώτηση, λοιπόν, δεν είναι «ποιος είναι ο καλύτερος;».
Είναι:
«Ποιος είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για αυτό που χρειάζομαι τώρα;»
Συχνές ερωτήσεις για την επιλογή αθλητικού ψυχολόγου
Πότε χρειάζεται ένας αθλητής αθλητικό ψυχολόγο;
Δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι να αντιμετωπίσει ένα σοβαρό πρόβλημα. Η αθλητική ψυχολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για ψυχολογική υποστήριξη όσο και για την ανάπτυξη δεξιοτήτων που σχετίζονται με την απόδοση και την ευεξία.
Μπορεί ο αθλητικός ψυχολόγος να βοηθήσει με το άγχος πριν από τον αγώνα;
Ναι, η διαχείριση άγχους και πίεσης αποτελεί ένα από τα συχνά πεδία στα οποία μπορεί να εργαστεί ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος επαγγελματίας. Η ακριβής μορφή της υποστήριξης εξαρτάται από την περίπτωση και τα προσόντα του επαγγελματία.
Πόσο σημαντική είναι η εμπειρία στο συγκεκριμένο άθλημα;
Είναι χρήσιμη, αλλά δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Η εξειδίκευση στην αθλητική ψυχολογία, η σχετική εμπειρία και η κατανόηση της συγκεκριμένης ανάγκης σου έχουν μεγαλύτερη σημασία από το αν ο επαγγελματίας έχει ασχοληθεί αποκλειστικά με το δικό σου άθλημα.
Πώς μπορώ να καταλάβω αν ένας αθλητικός ψυχολόγος είναι κατάλληλος για εμένα;
Εξέτασε την εκπαίδευση, την επαγγελματική του εμπειρία, το αντικείμενό του και τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει. Εξίσου σημαντικό είναι να αισθάνεσαι ότι υπάρχει εμπιστοσύνη και ουσιαστική επικοινωνία.
Συμπέρασμα: Η ψυχική δύναμη δεν σημαίνει ότι τα κάνεις όλα μόνος σου
Για πολλά χρόνια στον αθλητισμό υπήρχε η αντίληψη ότι ο δυνατός αθλητής είναι αυτός που αντέχει τα πάντα.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η ψυχική δύναμη μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό.
Μπορεί να σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πότε δυσκολεύεσαι.
Ότι έχεις το θάρρος να ζητήσεις βοήθεια.
Ότι θέλεις να καταλάβεις καλύτερα τον εαυτό σου.
Ότι δεν αντιμετωπίζεις την ψυχολογία σου ως εμπόδιο στην απόδοση, αλλά ως μέρος της συνολικής σου προετοιμασίας.
Η επιλογή αθλητικού ψυχολόγου, επομένως, δεν είναι μια απόφαση που πρέπει να πάρεις βιαστικά.
Αναζήτησε εκπαίδευση, εξειδίκευση, εμπειρία, επιστημονική προσέγγιση και —πάνω απ' όλα— μια σχέση στην οποία αισθάνεσαι ότι μπορείς να είσαι πραγματικά ο εαυτός σου.
Γιατί τελικά, ο στόχος δεν είναι απλώς να γίνεις καλύτερος αθλητής.
Είναι να μπορείς να αγωνίζεσαι με περισσότερη επίγνωση, περισσότερη ελευθερία και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό σου.
0 Σχόλια