Μασονία, Τεκτονισμός και Αθλητισμός
Μέρος 6 — Οι Τέκτονες των γηπέδων
Ποδοσφαιριστές, προπονητές και παράγοντες με τεκμηριωμένη συμμετοχή σε στοές
Στα προηγούμενα μέρη εξετάσαμε τη γέννηση του σύγχρονου αθλητισμού και, στη συνέχεια, τη δημιουργία της Football Association το 1863 στη Freemasons’ Tavern.
Τώρα περνάμε από τους θεσμούς στους ανθρώπους.
Γιατί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της ιστορίας του ποδοσφαίρου είναι ότι αρκετοί σημαντικοί ποδοσφαιριστές, προπονητές και παράγοντες υπήρξαν πράγματι μέλη τεκτονικών στοών.
Αυτό είναι ιστορικά τεκμηριωμένο.
Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό:
Σήμαινε η ιδιότητά τους ως Τεκτόνων ότι ο Τεκτονισμός επηρέασε τις ποδοσφαιρικές τους αποφάσεις;
Εδώ η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία.
Γι' αυτό σε αυτό το μέρος θα κάνουμε έναν σαφή διαχωρισμό:
🟢 Τεκμηριωμένη τεκτονική ιδιότητα
🟡 Ιστορική σύνδεση που χρειάζεται προσοχή
🔴 Ισχυρισμός χωρίς επαρκή απόδειξη
1. Δεν ψάχνουμε «μυστικούς ποδοσφαιρικούς Τέκτονες»
Πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Η ύπαρξη τεκτόνων στο ποδόσφαιρο δεν είναι από μόνη της περίεργη.
Ο Τεκτονισμός ήταν ένα σημαντικό μέρος της κοινωνικής ζωής της Βρετανίας και πολλά διαφορετικά επαγγέλματα εκπροσωπούνταν στις στοές.
Επομένως, είναι αναμενόμενο να συναντάμε:
δικηγόρους,
επιχειρηματίες,
δημόσιους υπαλλήλους,
στρατιωτικούς,
γιατρούς,
δημοσιογράφους,
αθλητές,
προπονητές,
διοικητικούς παράγοντες.
Το ενδιαφέρον αρχίζει όταν μπορούμε να συνδέσουμε το συγκεκριμένο πρόσωπο, τη συγκεκριμένη στοά και τη συγκεκριμένη ποδοσφαιρική του δραστηριότητα.
2. Sir Alf Ramsey — ο προπονητής των πρωταθλητών κόσμου
Ένα από τα πιο καθαρά παραδείγματα είναι ο Sir Alf Ramsey.
Ο Ramsey υπήρξε διεθνής ποδοσφαιριστής και στη συνέχεια προπονητής της εθνικής Αγγλίας.
Από το 1963 έως το 1974 ήταν ομοσπονδιακός τεχνικός της Αγγλίας και οδήγησε την ομάδα στην κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1966.
Η τεκτονική του ιδιότητα είναι επίσης σαφώς καταγεγραμμένη.
Το 1953, λίγο πριν ολοκληρώσει την καριέρα του ως ποδοσφαιριστής, μυήθηκε στη:
Waltham Abbey Lodge No. 2750
στο Essex.
Παρέμεινε μέλος της στοάς για σχεδόν τρεις δεκαετίες, μέχρι την παραίτησή του το 1981. Η UGLE αναφέρει επίσης ότι μετά τον θάνατό του τα τεκτονικά του διάσημα παραδόθηκαν στη στοά από τη χήρα του.
🟢 Τι αποδεικνύεται;
Ότι ο Alf Ramsey ήταν Freemason.
🔴 Τι δεν αποδεικνύεται;
Ότι η τεκτονική του ιδιότητα είχε σχέση με τις τακτικές που χρησιμοποίησε στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1966.
Αυτό είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό παράδειγμα.
Μπορούμε να πούμε:
«Ο προπονητής της παγκόσμιας πρωταθλήτριας Αγγλίας του 1966 ήταν τεκμηριωμένα τέκτονας.»
Δεν μπορούμε να μετατρέψουμε αυτόματα την πληροφορία σε:
«Η τεκτονική του ιδιότητα επηρέασε την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου.»
Δεν υπάρχει τέτοια τεκμηρίωση.
3. Ron Greenwood — από το γήπεδο στον πάγκο
Ένα δεύτερο σημαντικό όνομα είναι ο Ron Greenwood.
Ο Greenwood αγωνίστηκε ως ποδοσφαιριστής σε:
Chelsea,
Bradford Park Avenue,
Brentford,
Fulham.
Μετά το τέλος της αγωνιστικής του καριέρας ακολούθησε την προπονητική και τελικά έγινε προπονητής της εθνικής Αγγλίας.
Η τεκτονική του πορεία είναι επίσης ιδιαίτερα καλά καταγεγραμμένη.
Στις 8 Ιουνίου 1956 μυήθηκε στη:
Lodge of Proven Fellowship No. 6225
στο Λονδίνο.
Τα αρχεία της στοάς καταγράφουν ότι εκείνη την εποχή δήλωνε επάγγελμα professional footballer.
Λίγους μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1956, έγινε Master Mason.
Εδώ έχουμε ένα πολύ ενδιαφέρον ιστορικό στοιχείο:
Ο Greenwood δεν έγινε τέκτονας κάποια ασαφή στιγμή της ζωής του.
Υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία, συγκεκριμένη στοά και αρχειακή αναφορά.
🟢 Συμπέρασμα
Η συμμετοχή του Greenwood στον Τεκτονισμό είναι τεκμηριωμένη.
🟡 Όμως
Δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι οι τεκτονικές του πεποιθήσεις επηρέασαν την ποδοσφαιρική φιλοσοφία ή τις προπονητικές του αποφάσεις.
4. Dixie Dean — ένας θρύλος της Everton
Από τους πιο γνωστούς ποδοσφαιριστές που συνδέθηκαν με τον Τεκτονισμό ήταν ο Dixie Dean.
Ο Dean υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους σκόρερ στην ιστορία του αγγλικού ποδοσφαίρου και θρύλος της Everton.
Η τεκτονική του ιδιότητα τοποθετείται στο 1931.
Στις 18 Φεβρουαρίου 1931 μυήθηκε στη:
Randle Holme Lodge No. 3261
στο Birkenhead.
Το σημαντικό εδώ είναι ότι ο Dean έγινε τέκτονας ενώ ήταν ακόμη ενεργός ποδοσφαιριστής της Everton και της εθνικής Αγγλίας.
Άρα έχουμε ένα καθαρό παράδειγμα:
εν ενεργεία κορυφαίος ποδοσφαιριστής + τεκτονική συμμετοχή.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι:
η Everton ήταν «τεκτονική ομάδα»,
η καριέρα του Dean οργανώθηκε από τέκτονες,
ή ότι τα αγωνιστικά του επιτεύγματα οφείλονταν στον Τεκτονισμό.
Καμία από αυτές τις προεκτάσεις δεν προκύπτει από το γεγονός της συμμετοχής του στη στοά.
5. John Houlding — ο άνθρωπος που συνδέει Everton και Liverpool
Εδώ η ιστορία γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρουσα.
Ο John Houlding δεν ήταν ποδοσφαιριστής.
Ήταν όμως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες στην ιστορία του Liverpool.
Ο Houlding συνδέθηκε αρχικά με την Everton.
Το γήπεδο στο Anfield βρισκόταν υπό τον έλεγχό του και, μετά την αποχώρηση της Everton από το Anfield, ο Houlding δημιούργησε μια νέα ομάδα.
Αυτή η ομάδα ήταν:
Liverpool Football Club.
Η United Grand Lodge of England αναφέρει ότι ο Houlding ήταν ιδρυτικό μέλος της Anfield Lodge No. 2215, η οποία ιδρύθηκε το 1887, ενώ αναφέρει επίσης ότι τέσσερις από τους αρχικούς έξι διευθυντές της Liverpool ήταν Freemasons.
Αυτό αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις της έρευνάς μας.
Γιατί εδώ δεν έχουμε απλώς έναν ποδοσφαιριστή που ήταν τέκτονας.
Έχουμε έναν ιδρυτικό παράγοντα ποδοσφαιρικού συλλόγου που ήταν επίσης σημαντικό στέλεχος της Τεκτονικής κοινότητας.
6. Η Anfield Lodge No. 2215
Η ίδια η ιστορία της Anfield Lodge No. 2215 συνδέεται στενά με το ποδόσφαιρο του Liverpool.
Η UGLE αναφέρει ότι η στοά ιδρύθηκε το 1887 και ότι ανάμεσα στα ιδρυτικά της μέλη ήταν ο John Houlding.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η ιστορία της στοάς συνδέεται με τους χώρους όπου αναπτύχθηκε το πρώιμο ποδόσφαιρο της περιοχής.
Η σχέση αυτή δεν σημαίνει ότι η Liverpool FC ήταν τεκτονική οργάνωση.
Σημαίνει ότι:
άνθρωποι που είχαν κεντρικό ρόλο στη δημιουργία και διοίκηση του συλλόγου συμμετείχαν και στην Τεκτονική κοινότητα.
Αυτό είναι πολύ διαφορετική και πολύ πιο ακριβής ιστορική διατύπωση.
7. Οι τέσσερις από τους έξι αρχικούς διευθυντές της Liverpool
Εδώ υπάρχει ένα στοιχείο που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.
Η UGLE αναφέρει ότι από τους αρχικούς έξι directors της Liverpool FC, τέσσερις ήταν Freemasons.
Η ακαδημαϊκή μελέτη του ιστορικού Mark Metcalf για την πρώιμη ιστορία Liverpool και Everton αναφέρει ακόμη μεγαλύτερη εικόνα: για την περίοδο 1892–1902 καταγράφει ότι οκτώ από τους δεκατρείς directors και δύο secretaries της Liverpool ήταν Freemasons.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Γιατί εδώ δεν μιλάμε για έναν μεμονωμένο άνθρωπο.
Μιλάμε για σημαντική παρουσία τεκτόνων στη διοικητική ελίτ του συλλόγου εκείνη την περίοδο.
8. Τι σημαίνει αυτό και τι δεν σημαίνει
Το γεγονός αυτό επιτρέπει μια ιστορική παρατήρηση:
Η πρώιμη διοίκηση της Liverpool είχε σημαντική επικάλυψη με το τοπικό δίκτυο του Τεκτονισμού.
Δεν επιτρέπει όμως να πούμε:
«Οι Τέκτονες δημιούργησαν τη Liverpool FC για να εξυπηρετήσουν τεκτονικούς σκοπούς.»
Αυτό θα ήταν άλμα πέρα από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Πιο σωστό είναι:
«Η πρώιμη διοίκηση της Liverpool FC περιλάμβανε αρκετά πρόσωπα που συμμετείχαν ενεργά στον Τεκτονισμό.»
Αυτό είναι πολύ ισχυρό ως ιστορικό εύρημα από μόνο του.
Δεν χρειάζεται υπερβολή.
9. Joe Mercer — ποδοσφαιριστής και προπονητής
Ένα ακόμη σημαντικό όνομα είναι ο Joe Mercer.
Ο Mercer υπήρξε διεθνής ποδοσφαιριστής της Αγγλίας και αργότερα ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους προπονητές.
Εργάστηκε, μεταξύ άλλων, στην Everton, την Aston Villa, τη Manchester City και την Coventry City.
Η τεκτονική του ιδιότητα καταγράφεται στη:
Rivacre Lodge No. 5805
στο Ellesmere Port.
Υπάρχουν επίσης αρχειακές αναφορές της Anfield Lodge που τον συνδέουν με τη στοά και αναφέρουν ότι μυήθηκε το 1941.
Ο Mercer είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της γενιάς ποδοσφαιριστών που πέρασαν από:
παίκτης → προπονητής → διοικητικός παράγοντας.
Και παράλληλα είχαν συμμετοχή σε τεκτονικές στοές.
10. Don Revie — Leeds και εθνική Αγγλίας
Ο Don Revie είναι ακόμη ένα σημαντικό όνομα.
Ο Revie υπήρξε ποδοσφαιριστής και στη συνέχεια ένας από τους σημαντικότερους προπονητές της Leeds United.
Αργότερα ανέλαβε και την εθνική Αγγλίας.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες βιογραφικές πηγές, ήταν ενεργός Freemason και συμμετείχε στη:
Leodiensis Lodge No. 4029
από το 1965 μέχρι τον θάνατό του.
Εδώ βλέπουμε ξανά ένα μοτίβο:
ποδοσφαιρική διοίκηση και προπονητική καριέρα παράλληλα με τεκτονική συμμετοχή.
Όμως και πάλι:
δεν έχουμε τεκμηρίωση ότι η ιδιότητά του ως τέκτονα επηρέασε τις επιλογές του στη Leeds ή στην εθνική Αγγλίας.
11. Will Cuff — ένας ακόμη παράγοντας της Everton
Ο William Charles Cuff, γνωστός ως Will Cuff, ήταν σημαντική διοικητική μορφή της Everton.
Υπηρέτησε ως πρόεδρος της Everton από το 1921 έως το 1938 και είχε προηγουμένως πολυετή παρουσία στη διοίκηση του συλλόγου.
Καταγράφεται επίσης ως ενεργός Freemason, συνδεδεμένος με τη:
Cecil Lodge No. 3274.
Ο Cuff είναι σημαντικός για τη μελέτη μας επειδή μας δείχνει ότι η σχέση δεν περιοριζόταν στους ποδοσφαιριστές.
Έφτανε και στα διοικητικά συμβούλια.
12. Από τους παίκτες στους παράγοντες
Αν κοιτάξουμε συνολικά τα παραπάνω παραδείγματα, εμφανίζεται ένα ενδιαφέρον μοτίβο.
Ποδοσφαιριστές
Dixie Dean
Alf Ramsey
Joe Mercer
Προπονητές
Alf Ramsey
Ron Greenwood
Joe Mercer
Don Revie
Παράγοντες
John Houlding
Will Cuff
και αρκετά άλλα πρόσωπα των πρώιμων διοικήσεων Liverpool και Everton.
Δεν πρόκειται για ένα ενιαίο «τεκτονικό ποδοσφαιρικό δίκτυο».
Πρόκειται για ανθρώπους διαφορετικών εποχών και διαφορετικών ρόλων που είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό:
συμμετείχαν και στον οργανωμένο αθλητισμό και στον Τεκτονισμό.
13. Το Liverpool αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση
Από όλα τα παραδείγματα που έχουμε εξετάσει μέχρι τώρα, η Liverpool είναι ίσως η περίπτωση που απαιτεί τη μεγαλύτερη προσοχή.
Γιατί έχουμε ταυτόχρονα:
John Houlding
→ ιδρυτική μορφή της Liverpool
→ Freemason
→ ιδρυτικό μέλος της Anfield Lodge.
Και παράλληλα:
πολλούς άλλους διοικητικούς παράγοντες της πρώιμης Liverpool
→ επίσης Freemasons.
Αυτό δεν αποδεικνύει «τεκτονικό έλεγχο» της Liverpool.
Αποδεικνύει όμως ότι η ιστορία του πρώιμου συλλόγου είναι στενά συνδεδεμένη με ένα ευρύτερο κοινωνικό και επαγγελματικό δίκτυο του Liverpool στο οποίο ο Τεκτονισμός είχε σημαντική παρουσία.
14. Η Anfield Lodge και η ποδοσφαιρική ταυτότητα
Η ύπαρξη της Anfield Lodge είναι από μόνη της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.
Η UGLE την κατατάσσει σήμερα στις Special Interest Lodges με ειδικό ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο και αναφέρει την ιστορική σύνδεσή της με Liverpool και Everton.
Αυτό δείχνει κάτι σημαντικό:
Η σχέση μεταξύ Τεκτονισμού και ποδοσφαίρου δεν σταμάτησε στον 19ο αιώνα.
Σε μεταγενέστερες δεκαετίες δημιουργήθηκαν ακόμη και στοές με ρητό ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο.
15. Football Lodge No. 9921
Η εξέλιξη αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής στον 21ο αιώνα.
Η UGLE καταγράφει τη:
Football Lodge No. 9921
η οποία ιδρύθηκε το 2016.
Η στοά έχει ως βασικό σημείο αναφοράς το ποδόσφαιρο και περιλαμβάνει μέλη με ενεργή ή παλαιότερη σχέση με το άθλημα. Ανάμεσα στα πρόσωπα που αναφέρει η UGLE είναι ο James Beattie, πρώην επιθετικός της Αγγλίας και της Southampton.
Η UGLE περιγράφει μάλιστα ιδιαίτερες ποδοσφαιρικές αναφορές στις τελετές και στην κοινωνική δραστηριότητα της στοάς.
Εδώ πλέον δεν μιλάμε για μια έμμεση ιστορική σχέση.
Μιλάμε για μια σύγχρονη τεκτονική στοά με ειδικό ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο.
16. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να υπάρχει «τεκτονικό ποδόσφαιρο»
Η Football Lodge είναι ένα σημαντικό παράδειγμα.
Αλλά πρέπει να διαχωρίσουμε δύο πράγματα:
Τεκτονική στοά με ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο
και
Ποδοσφαιρικός σύλλογος που αποτελεί τεκτονική οργάνωση.
Το πρώτο τεκμηριώνεται.
Το δεύτερο είναι πολύ πιο ισχυρός ισχυρισμός και απαιτεί ξεχωριστά στοιχεία για κάθε σύλλογο.
Αυτός ο διαχωρισμός θα μας προστατεύσει από ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της έρευνας:
να μετατρέπουμε τη συνύπαρξη ανθρώπων σε απόδειξη οργανωμένης επιρροής.
17. Τι μας λένε συνολικά οι περιπτώσεις;
Αν βάλουμε τα πρόσωπα σε έναν πίνακα:
| Πρόσωπο | Ρόλος στο ποδόσφαιρο | Τεκτονική σύνδεση | Βαθμός τεκμηρίωσης |
|---|---|---|---|
| Alf Ramsey | Παίκτης / προπονητής Αγγλίας | Waltham Abbey Lodge No. 2750 | 🟢 Ισχυρή |
| Ron Greenwood | Παίκτης / προπονητής | Lodge of Proven Fellowship No. 6225 | 🟢 Ισχυρή |
| Dixie Dean | Ποδοσφαιριστής Everton / Αγγλίας | Randle Holme Lodge No. 3261 | 🟢 Τεκμηριωμένη |
| John Houlding | Ιδρυτική μορφή Liverpool / παράγοντας | Anfield Lodge No. 2215 κ.ά. | 🟢 Ισχυρή |
| Joe Mercer | Ποδοσφαιριστής / προπονητής | Rivacre Lodge No. 5805 | 🟢 Τεκμηριωμένη |
| Don Revie | Ποδοσφαιριστής / προπονητής | Leodiensis Lodge No. 4029 | 🟢 Τεκμηριωμένη |
| Will Cuff | Πρόεδρος / παράγοντας Everton | Cecil Lodge No. 3274 | 🟢 Τεκμηριωμένη |
Οι πηγές δεν έχουν όλες την ίδια φύση: σε ορισμένες περιπτώσεις έχουμε άμεσες τεκτονικές αρχειακές πηγές ή UGLE, ενώ σε άλλες η τεκμηρίωση βασίζεται σε δευτερογενείς βιογραφικές πηγές. Γι' αυτό είναι σημαντικό να μη δίνουμε σε κάθε περίπτωση ακριβώς το ίδιο βάρος.
18. Τι ΔΕΝ μπορούμε να συμπεράνουμε
Από αυτά τα στοιχεία δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι:
❌ ο Τεκτονισμός δημιούργησε το αγγλικό ποδόσφαιρο,
❌ οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι λειτουργούσαν ως τεκτονικές στοές,
❌ οι μεταγραφές ή οι επιλογές παικτών γίνονταν μέσω στοών,
❌ οι επιτυχίες συγκεκριμένων ομάδων οφείλονταν στον Τεκτονισμό,
❌ οι αγωνιστικές τακτικές των Ramsey, Greenwood, Revie ή Mercer είχαν τεκτονική προέλευση.
Για να υποστηριχθεί οποιοσδήποτε από αυτούς τους ισχυρισμούς θα χρειαζόταν συγκεκριμένη πρωτογενής τεκμηρίωση.
19. Τι μπορούμε όμως να πούμε με ασφάλεια;
Μπορούμε να πούμε κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον και πολύ πιο ιστορικά σοβαρό:
Κατά τον 19ο και 20ό αιώνα υπήρξαν σημαντικοί άνθρωποι του ποδοσφαίρου που ήταν ταυτόχρονα μέλη τεκτονικών στοών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως του John Houlding και της πρώιμης διοίκησης της Liverpool, η επικάλυψη αυτή ήταν ιδιαίτερα έντονη.
Σε άλλες, όπως του Dixie Dean ή του Alf Ramsey, αφορά κυρίως την προσωπική συμμετοχή του αθλητή ή προπονητή στον Τεκτονισμό.
Αυτό δημιουργεί ένα πραγματικό ιστορικό πεδίο έρευνας.
Όχι όμως μια απόδειξη «κρυφής επιρροής».
20. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα μέχρι σήμερα
Αν έπρεπε να κρατήσουμε ένα πράγμα από αυτό το μέρος, δεν θα ήταν:
«Ποιοι ποδοσφαιριστές ήταν τέκτονες;»
Θα ήταν:
«Πώς διασταυρώνονταν τα κοινωνικά δίκτυα του Τεκτονισμού με τα νέα δίκτυα του οργανωμένου αθλητισμού;»
Στο Liverpool βλέπουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Άνθρωποι που συμμετείχαν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή της πόλης συμμετείχαν επίσης:
σε ποδοσφαιρικούς συλλόγους,
σε δημοτικές δομές,
σε επιχειρήσεις,
σε επαγγελματικές οργανώσεις,
σε τεκτονικές στοές.
Αυτό μας δείχνει ότι ο αθλητισμός δεν αναπτύχθηκε απομονωμένος από την κοινωνία.
Αναπτύχθηκε μέσα στην κοινωνία.
21. Και εδώ ανοίγει το επόμενο κεφάλαιο
Μέχρι τώρα έχουμε κινηθεί κυρίως στην Αγγλία.
Έχουμε δει:
Freemasons’ Tavern
↓
Football Association
↓
ποδοσφαιρικοί σύλλογοι
↓
ποδοσφαιριστές και προπονητές
↓
τεκτονικές στοές
↓
Anfield Lodge / Football Lodge
Τώρα όμως πρέπει να μετακινηθούμε γεωγραφικά.
Γιατί η επόμενη μεγάλη ερώτηση είναι:
Τι συνέβη εκτός Αγγλίας;
Πώς εμφανίστηκε η σχέση Τεκτονισμού και αθλητισμού:
στη Σκωτία;
στην Ιρλανδία;
στη Γαλλία;
στην Ιταλία;
στα Βαλκάνια;
και τελικά στην Ελλάδα;
Και ακόμη πιο ενδιαφέρον:
Όταν το ποδόσφαιρο έφτασε στην Ελλάδα, υπήρχαν ήδη τέκτονες μέσα στους ανθρώπους που ίδρυαν τα πρώτα αθλητικά σωματεία;
Αυτό είναι το σημείο όπου η διεθνής ιστορία αρχίζει να συναντά πραγματικά την ελληνική.
Συμπέρασμα
Η έρευνα μέχρι σήμερα επιβεβαιώνει κάτι που είναι ενδιαφέρον αλλά χρειάζεται σωστή ερμηνεία:
Τέκτονες υπήρχαν πράγματι ανάμεσα σε σημαντικούς ανθρώπους του ποδοσφαίρου.
Ο Alf Ramsey, ο Ron Greenwood, ο Dixie Dean, ο Joe Mercer και ο Don Revie αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα ποδοσφαιριστών και προπονητών με τεκμηριωμένη τεκτονική συμμετοχή.
Ο John Houlding αποτελεί ακόμη πιο ενδιαφέρουσα περίπτωση, επειδή συνδέεται τόσο με τη γέννηση της Liverpool FC όσο και με την ίδρυση της Anfield Lodge. Η πρώιμη διοίκηση της Liverpool περιλάμβανε επίσης σημαντικό αριθμό Freemasons.
Αυτό όμως δεν αποτελεί απόδειξη ότι ο Τεκτονισμός κατεύθυνε το ποδόσφαιρο.
Η ιστορικά ασφαλής θέση είναι διαφορετική:
το ποδόσφαιρο και ο Τεκτονισμός μοιράστηκαν, σε ορισμένες περιόδους και τόπους, ανθρώπους, κοινωνικά δίκτυα και οργανωτικές κοινότητες.
Η σχέση αυτή είναι πραγματική.
Η έκταση και η επιρροή της, όμως, πρέπει να αποδεικνύονται κάθε φορά ξεχωριστά.
Και αυτό ακριβώς θα κάνουμε στη συνέχεια.
Πηγές
United Grand Lodge of England — Famous Freemasons: Sir Alf Ramsey. Τεκτονική πορεία και ποδοσφαιρική καριέρα του Ramsey.
United Grand Lodge of England — Famous Freemasons / Sportsmen. Συγκεντρωτικό υλικό για αθλητές και προσωπικότητες του αθλητισμού που ήταν Freemasons.
Provincial Grand Lodge of Middlesex — Ron Greenwood. Αρχειακό υλικό για τη μύηση και τη συμμετοχή του Greenwood στη Lodge of Proven Fellowship No. 6225.
United Grand Lodge of England — Special Interest Lodges: Anfield Lodge. Ιστορία της Anfield Lodge και σύνδεση με John Houlding, Liverpool και Everton.
Mark Metcalf — “And then there were two: Everton and Liverpool football clubs, 1892–1902”. Ακαδημαϊκή μελέτη για τη διοίκηση των πρώτων Liverpool και Everton και την παρουσία Freemasons στα διοικητικά τους συμβούλια.
West Lancashire Freemasons — Anfield Lodge No. 2215 History. Ιστορία της Anfield Lodge και του John Houlding.
United Grand Lodge of England — Football Lodge / Special Interest Lodges. Σύγχρονη Football Lodge No. 9921 και η σχέση της με το ποδόσφαιρο.
Βιογραφικές πηγές για Dixie Dean. Τεκτονική ένταξη στη Randle Holme Lodge No. 3261 το 1931.
Βιογραφικές πηγές για Joe Mercer. Σύνδεση με τη Rivacre Lodge No. 5805.
Βιογραφικές πηγές για Don Revie. Συμμετοχή στη Leodiensis Lodge No. 4029 από το 1965.
Βιογραφικές πηγές για Will Cuff. Σύνδεση με την Cecil Lodge No. 3274.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου