Μασονία, Τεκτονισμός και Αθλητισμός
Μέρος 7 — Τεκτονισμός και Ολυμπιακό Κίνημα
Pierre de Coubertin, η γέννηση των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, τα σύμβολα, οι τελετουργίες και τι πραγματικά γνωρίζουμε
Από τη δημιουργία του σύγχρονου ποδοσφαίρου περνάμε τώρα σε ένα ακόμη μεγαλύτερο κεφάλαιο:
το Ολυμπιακό Κίνημα.
Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες γεννήθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα μέσα από ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου συνυπήρχαν:
η αναβίωση του ενδιαφέροντος για την αρχαία Ελλάδα,
η ανάπτυξη της φυσικής αγωγής,
η διεθνοποίηση του αθλητισμού,
τα νέα αθλητικά σωματεία,
η εκπαίδευση,
ο διεθνισμός,
και μια σειρά από κοινωνικά δίκτυα και οργανώσεις.
Στο κέντρο αυτής της ιστορίας βρίσκεται ένας άνθρωπος:
Pierre de Coubertin.
Γύρω από το όνομά του, όμως, έχουν αναπτυχθεί και πολλοί ισχυρισμοί σχετικά με τον Τεκτονισμό.
Εδώ χρειάζεται προσοχή.
Γιατί άλλο είναι:
«Υπήρχαν τέκτονες μέσα στο Ολυμπιακό Κίνημα»
και άλλο:
«Ο Τεκτονισμός δημιούργησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες».
Το πρώτο τεκμηριώνεται.
Το δεύτερο δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία.
1. Ο Pierre de Coubertin και η αναγέννηση των Ολυμπιακών Αγώνων
Ο Pierre de Coubertin γεννήθηκε στο Παρίσι το 1863.
Ήταν Γάλλος παιδαγωγός, ιστορικός και διανοούμενος, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εκπαίδευση και τη φυσική αγωγή.
Στα τέλη του 19ου αιώνα επηρεάστηκε έντονα από το βρετανικό εκπαιδευτικό μοντέλο και ιδιαίτερα από τον ρόλο που είχε ο αθλητισμός στην εκπαίδευση.
Για τον Coubertin ο αθλητισμός δεν ήταν απλώς ένας τρόπος σωματικής άσκησης.
Ήταν εκπαιδευτικό εργαλείο.
Αυτό το στοιχείο είναι κρίσιμο για να κατανοήσουμε το Ολυμπιακό του όραμα.
Η σύγχρονη Ολυμπιακή ιδέα δεν ήταν απλώς:
«να ξαναγίνουν οι αρχαίοι Αγώνες».
Ήταν μια προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου διεθνούς αθλητικού θεσμού με εκπαιδευτικές, ηθικές και πολιτιστικές διαστάσεις. Η σύγχρονη έρευνα για τον Coubertin τονίζει ακριβώς αυτή την προσπάθεια σύνθεσης ελληνικών ιδεωδών και αγγλοσαξονικών εκπαιδευτικών αξιών.
2. Το Συνέδριο του Παρισιού το 1894
Το αποφασιστικό βήμα έγινε στο Παρίσι.
Τον Ιούνιο του 1894, ο Coubertin συγκάλεσε το διεθνές συνέδριο στη Σορβόννη.
Εκεί αποφασίστηκε η ανασύσταση των Ολυμπιακών Αγώνων.
Δημιουργήθηκε επίσης η οργανωτική βάση για το μελλοντικό:
International Olympic Committee — Διεθνές Ολυμπιακό Committee (IOC).
Ο Έλληνας Δημήτριος Βικέλας ανέλαβε την πρώτη προεδρία της νέας επιτροπής.
Ο Coubertin συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία του θεσμού και στη διαμόρφωση των κανόνων του.
Το πρώτο σχέδιο του Ολυμπιακού Χάρτη προέρχεται από αυτή την περίοδο και εξελίχθηκε σταδιακά στον θεσμικό κορμό του Ολυμπιακού Κινήματος.
3. Αθήνα 1896 — η αρχή της νέας εποχής
Η πρώτη διοργάνωση των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων πραγματοποιήθηκε στην:
Αθήνα, το 1896.
Η ελληνική πλευρά είχε καθοριστικό ρόλο στην πραγματοποίηση των Αγώνων.
Ο Βικέλας, ως πρώτος πρόεδρος της ΔΟΕ, συνέβαλε αποφασιστικά ώστε η Αθήνα να γίνει η πρώτη διοργανώτρια πόλη.
Ο Coubertin από την πλευρά του ασχολήθηκε με τον σχεδιασμό του προγράμματος και με τη γενικότερη ανάπτυξη του νέου Ολυμπιακού θεσμού.
Έτσι δημιουργήθηκε κάτι που δεν υπήρχε στην αρχαιότητα:
ένα μόνιμο διεθνές αθλητικό κίνημα με θεσμούς, κανόνες και διαδοχικές διοργανώσεις.
4. Ήταν ο Coubertin Τέκτονας;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα της έρευνάς μας.
Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί ευρέως ο ισχυρισμός ότι:
«Ο Pierre de Coubertin ήταν Freemason.»
Ο ισχυρισμός αυτός εμφανίζεται σε αρκετές τεκτονικές ιστοσελίδες και δημοσιεύσεις. Ορισμένες μάλιστα υποστηρίζουν ότι μυήθηκε σε συγκεκριμένη γαλλική στοά.
Ωστόσο, όταν αναζητούμε την πληροφορία σε ισχυρότερες ιστορικές πηγές, η εικόνα δεν είναι τόσο καθαρή.
Η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία για τον Coubertin τεκμηριώνει ότι υπήρχε τεκτονική παράδοση στην οικογένειά του. Ο παππούς του, Julien-Bonaventure Frédy, ήταν Freemason.
Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι ο ίδιος ο Pierre de Coubertin ήταν μέλος στοάς.
Και εδώ πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί.
🟢 Τεκμηριωμένο
Υπήρχε Freemason στην οικογενειακή του γενεαλογία.
🟡 Υποστηρίζεται από τεκτονικές πηγές
Ότι ο ίδιος ο Coubertin ήταν Freemason.
🔴 Δεν έχουμε βρει επαρκές πρωτογενές τεκμήριο
Δεν έχουμε, στην παρούσα έρευνα, ένα ασφαλές αρχείο στοάς ή αντίστοιχο πρωτογενές τεκμήριο που να επιβεβαιώνει πέρα από αμφιβολία συγκεκριμένη μύηση του Coubertin.
Άρα η επιστημονικά ασφαλής διατύπωση είναι:
Δεν πρέπει να παρουσιάζουμε ως αποδεδειγμένο γεγονός ότι ο Pierre de Coubertin ήταν Τέκτονας.
Και αυτό έχει μεγάλη σημασία.
5. Μια πολύ σημαντική σύγχυση
Ένα από τα προβλήματα που εντοπίζονται σε διαδικτυακές αναφορές είναι η σύγχυση του Coubertin με άλλους ανθρώπους του πρώιμου Ολυμπιακού Κινήματος.
Για παράδειγμα, ο Arthur Oliver Villiers Russell, 2nd Baron Ampthill, ήταν πράγματι Freemason.
Ήταν επίσης ένας από τους αρχικούς ανθρώπους του IOC.
Η UGLE αναφέρει ότι ο Ampthill έγινε Freemason στην Apollo University Lodge No. 357 στην Οξφόρδη.
Αυτό είναι πραγματικά τεκμηριωμένο.
Αλλά:
Ampthill ≠ Coubertin.
Η ύπαρξη ενός τεκμηριωμένου Freemason στο αρχικό IOC δεν σημαίνει ότι και ο ιδρυτής του Ολυμπιακού Κινήματος ήταν Freemason.
6. Άρα δεν υπήρχαν Τέκτονες στο Ολυμπιακό Κίνημα;
Υπήρχαν.
Και μάλιστα αρκετοί.
Η UGLE έχει καταγράψει μια σειρά από Βρετανούς Ολυμπιονίκες και ανθρώπους του Ολυμπιακού Κινήματος που ήταν Freemasons.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Lord Ampthill.
Ο Ampthill:
ήταν αθλητής κωπηλασίας,
συμμετείχε στη δημιουργία του πρώιμου Ολυμπιακού Κινήματος,
ήταν μέλος του IOC,
και ήταν τεκμηριωμένα Freemason.
Επομένως η σχέση:
Τεκτονισμός ↔ Ολυμπιακό Κίνημα
υπάρχει.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει:
Τεκτονισμός → δημιουργία του Ολυμπιακού Κινήματος.
7. Το Ολυμπιακό Κίνημα και η ιδέα της «αδελφότητας»
Εδώ αρχίζουν οι πραγματικές ομοιότητες που τροφοδότησαν πολλές μεταγενέστερες θεωρίες.
Ο Ολυμπισμός μιλά για:
ειρήνη,
αλληλοσεβασμό,
διεθνή συνεργασία,
συναδέλφωση,
εκπαίδευση,
ισότιμη συμμετοχή,
ανθρώπινη συνύπαρξη.
Ο Τεκτονισμός χρησιμοποιεί επίσης έννοιες όπως:
αδελφότητα,
ηθική βελτίωση,
αλληλεγγύη,
φιλανθρωπία,
συναδέλφωση.
Η ομοιότητα είναι πραγματική.
Αλλά:
ομοιότητα ιδεών δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ιστορικής επιρροής.
Μπορεί να υπάρχουν κοινές αξίες επειδή και τα δύο κινήματα γεννήθηκαν μέσα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό περιβάλλον που έδινε σημασία στην κοινωνική οργάνωση, στην εκπαίδευση και στη διεθνή συνεργασία.
8. Οι πέντε Ολυμπιακοί κύκλοι
Και φτάνουμε στο σύμβολο που έχει τροφοδοτήσει ίσως τις περισσότερες θεωρίες:
τα πέντε Ολυμπιακά δαχτυλίδια.
Συχνά παρουσιάζονται ως «μασονικό σύμβολο».
Αυτό δεν υποστηρίζεται από την επίσημη ιστορία τους.
Τα δαχτυλίδια σχεδιάστηκαν από τον ίδιο τον Coubertin το 1913 και παρουσιάστηκαν δημόσια ως διεθνές έμβλημα του Ολυμπιακού Κινήματος.
Η σημασία τους ήταν ξεκάθαρα Ολυμπιακή:
ένωση των πέντε ηπείρων και συνάντηση αθλητών από όλο τον κόσμο.
Τα πέντε χρώματα — μπλε, κίτρινο, μαύρο, πράσινο και κόκκινο — μαζί με το λευκό φόντο επιλέχθηκαν επειδή εκείνη την εποχή τουλάχιστον ένα από αυτά τα έξι χρώματα υπήρχε στη σημαία κάθε εθνικού κράτους που συμμετείχε στους Αγώνες.
9. Γιατί τα δαχτυλίδια μοιάζουν με άλλα σύμβολα;
Επειδή η γεωμετρική μορφή των αλληλοσυνδεόμενων κύκλων είναι αρχαιότερη και χρησιμοποιείται σε πολλούς πολιτισμούς και συμβολικά συστήματα.
Αυτό όμως δεν αρκεί για να αποδείξει τεκτονική προέλευση.
Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη πηγή στην οποία ο Coubertin να λέει:
«σχεδίασα τα δαχτυλίδια ως μασονικό σύμβολο».
Αντίθετα, ο ίδιος εξήγησε το νόημά τους με όρους του Ολυμπιακού διεθνισμού.
Συνεπώς:
🟢 Τεκμηριωμένο: Coubertin σχεδίασε τα πέντε δαχτυλίδια.
🟢 Τεκμηριωμένο: συμβολίζουν την ένωση των πέντε ηπείρων/τη διεθνικότητα του Ολυμπισμού.
🔴 Μη τεκμηριωμένο: ότι σχεδιάστηκαν ως μασονικό σύμβολο.
10. Η Ολυμπιακή σημαία
Η σημαία με τα πέντε δαχτυλίδια δημιουργήθηκε για την 20ή επέτειο του Ολυμπιακού Κινήματος το 1914.
Παρουσιάστηκε στο Παρίσι.
Ωστόσο η πρώτη εμφάνισή της σε Ολυμπιακό στάδιο έγινε στους Αγώνες της Αμβέρσας το 1920.
Αυτό είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι πολλά από τα στοιχεία που σήμερα θεωρούμε «αιώνια Ολυμπιακά» δεν υπήρχαν από το 1896.
Το Ολυμπιακό σύστημα συμβόλων και τελετουργιών δημιουργήθηκε σταδιακά.
11. Το Ολυμπιακό σύνθημα
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό στοιχείο είναι:
Citius – Altius – Fortius
ή:
Πιο γρήγορα – Πιο ψηλά – Πιο δυνατά.
Το σύνθημα δεν επινοήθηκε από τον Coubertin.
Προερχόταν από τον Δομινικανό ιερέα Henri Didon, ο οποίος το χρησιμοποίησε σε σχολική αθλητική εκδήλωση το 1891.
Ο Coubertin το άκουσε και εντυπωσιάστηκε.
Το πρότεινε στη συνέχεια για το Ολυμπιακό Κίνημα.
Άρα έχουμε ένα ακόμη ενδιαφέρον παράδειγμα:
ένα βασικό Ολυμπιακό σύμβολο δεν προέρχεται από τον Τεκτονισμό αλλά από ένα καθολικό εκπαιδευτικό περιβάλλον.
12. Η Ολυμπιακή τελετουργία
Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι γεμάτοι τελετουργικά στοιχεία.
Για παράδειγμα:
παρέλαση αθλητών,
σημαίες,
όρκος,
ύμνος,
έπαρση σημαίας,
αφή φλόγας,
τελετή έναρξης,
τελετή λήξης,
απονομές.
Αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς να πουν:
«Οι Ολυμπιακοί Αγώνες μοιάζουν με τελετουργία στοάς.»
Η ομοιότητα ως παρατήρηση μπορεί να γίνει.
Η αιτιώδης σύνδεση όμως χρειάζεται απόδειξη.
Ο ιστορικός Stephan Wassong επισημαίνει ότι ο Coubertin ήθελε οι Αγώνες να έχουν μια εορταστική και επίσημη ατμόσφαιρα, ώστε να διαφοροποιούνται από μια απλή διεθνή αθλητική διοργάνωση.
Άρα η ύπαρξη τελετουργιών έχει μια πολύ πιο άμεση ιστορική εξήγηση:
ο Coubertin ήθελε ο αθλητισμός να αποκτήσει τελετουργικό, πολιτιστικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα.
13. Ο Ολυμπιακός όρκος
Ο όρκος είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδειγμα.
Ο Coubertin ήθελε από νωρίς μια επίσημη δέσμευση των αθλητών.
Ο Ολυμπιακός όρκος παρουσιάστηκε τελικά στους Αγώνες της Αμβέρσας το 1920.
Τον εκφώνησε ο Βέλγος ξιφομάχος Victor Boin.
Ο όρκος είχε ως περιεχόμενο την τήρηση των κανόνων και το αθλητικό πνεύμα.
Το γεγονός ότι υπάρχει «όρκος» μπορεί να θυμίζει τεκτονικές πρακτικές.
Αλλά η ύπαρξη ενός όρκου σε διαφορετικά κοινωνικά συστήματα δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το ένα αντιγράφει το άλλο.
14. Η Ολυμπιακή φλόγα — εδώ υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση
Ένα από τα πιο διαδεδομένα λάθη είναι η ιδέα ότι:
η σύγχρονη Ολυμπιακή φλόγα υπήρχε από την Αθήνα του 1896.
Δεν είναι ακριβές.
Το Ολυμπιακό πυρ εμφανίστηκε στη σύγχρονη εποχή στους Αγώνες του Άμστερνταμ το 1928.
Τότε η φλόγα έκαιγε σε πύργο στο Ολυμπιακό στάδιο.
Η περίφημη μεταφορά της φλόγας από την Αρχαία Ολυμπία στην πόλη των Αγώνων μέσω λαμπαδηδρομίας εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Βερολίνο το 1936.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Γιατί η λαμπαδηδρομία δεν αποτελεί αρχαίο Ολυμπιακό έθιμο.
Στην αρχαία Ολυμπία υπήρχε ιερό πυρ, αλλά όχι η σύγχρονη σκυταλοδρομία της Ολυμπιακής φλόγας.
15. Η λαμπαδηδρομία του 1936
Η πρώτη λαμπαδηδρομία έγινε στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου το 1936.
Η φλόγα ξεκίνησε από την Ολυμπία και μεταφέρθηκε μέχρι το Βερολίνο από χιλιάδες δρομείς.
Η διοργάνωση του 1936 χρησιμοποίησε έντονα την αρχαία Ελλάδα και την Ολυμπία ως μέρος της πολιτικής και προπαγανδιστικής εικόνας του ναζιστικού καθεστώτος. Γερμανικές ιστορικές πηγές επισημαίνουν ότι η λαμπαδηδρομία εντάχθηκε σε αυτή τη συνολική σκηνοθεσία.
Αυτό αποτελεί ένα πολύ σημαντικό μάθημα:
Ένα σύμβολο μπορεί να έχει αρχικά μία σημασία και αργότερα να χρησιμοποιηθεί πολιτικά από διαφορετικούς φορείς.
Δεν σημαίνει ότι η αρχική σύλληψη του Ολυμπισμού ήταν ναζιστική.
Ούτε σημαίνει ότι η σύγχρονη φλόγα έχει την ίδια πολιτική σημασία σήμερα.
16. Και πού βρίσκεται εδώ ο Τεκτονισμός;
Εδώ πρέπει να επιστρέψουμε στην αρχική ερώτηση.
Υπάρχουν πραγματικά τεκμηριωμένοι Freemasons στο Ολυμπιακό περιβάλλον.
Η UGLE έχει παρουσιάσει σχετικό ιστορικό υλικό για Βρετανούς Ολυμπιονίκες και ανθρώπους του Ολυμπιακού Κινήματος.
Υπάρχει επίσης η οικογενειακή σύνδεση του Coubertin με τον Τεκτονισμό.
Υπάρχουν ομοιότητες σε έννοιες όπως:
αδελφότητα,
ειρήνη,
συναδέλφωση,
ηθική βελτίωση,
τελετουργία,
συμβολισμός.
Όλα αυτά είναι πραγματικά.
Αυτό όμως δεν αρκεί για να αποδείξει:
«Το Ολυμπιακό Κίνημα σχεδιάστηκε από τους Τέκτονες».
17. Γιατί δημιουργήθηκαν λοιπόν οι θεωρίες;
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι.
Πρώτον:
Ο Τεκτονισμός ήταν ισχυρό κοινωνικό δίκτυο στην Ευρώπη.
Δεύτερον:
Υπήρχαν πράγματι Freemasons ανάμεσα σε μορφωμένους, επιχειρηματίες, πολιτικούς και αθλητικούς παράγοντες.
Τρίτον:
Το Ολυμπιακό Κίνημα χρησιμοποίησε έντονα σύμβολα και τελετουργίες.
Τέταρτον:
Ορισμένες Ολυμπιακές έννοιες, όπως η αδελφότητα και η διεθνής συνύπαρξη, μπορούν να θυμίζουν τεκτονική γλώσσα.
Πέμπτον:
Μετά τη δημιουργία των Αγώνων, η συμβολική τους γλώσσα εξελίχθηκε σημαντικά.
Όλα αυτά δημιούργησαν πρόσφορο έδαφος για ερμηνείες που πήγαν πολύ πέρα από τα ιστορικά στοιχεία.
18. Το βασικό λάθος: «μοιάζει» δεν σημαίνει «προέρχεται»
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της σειράς.
Αν ένα σύμβολο έχει:
κύκλους,
φως,
σημαίες,
όρκους,
τελετές,
αδελφότητα,
δεν σημαίνει αυτόματα ότι προέρχεται από τον Τεκτονισμό.
Η ιστορική έρευνα χρειάζεται κάτι περισσότερο:
πρόσωπο → έγγραφο → ημερομηνία → οργανισμός → απόφαση → επιβεβαίωση.
Χωρίς αυτή την αλυσίδα, έχουμε ερμηνεία.
Όχι απόδειξη.
19. Τι γνωρίζουμε με μεγάλη βεβαιότητα
🟢 1. Ο Coubertin ήταν ο βασικός ανανεωτής των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων.
Το συνέδριο του 1894 στο Παρίσι αποτέλεσε θεμελιώδες σημείο δημιουργίας του σύγχρονου Ολυμπιακού Κινήματος.
🟢 2. Οι πρώτοι σύγχρονοι Αγώνες έγιναν στην Αθήνα το 1896.
🟢 3. Υπήρχαν Freemasons στο πρώιμο Ολυμπιακό Κίνημα.
Ο Lord Ampthill αποτελεί τεκμηριωμένο παράδειγμα.
🟢 4. Τα πέντε δαχτυλίδια σχεδιάστηκαν από τον Coubertin.
Το 1913.
🟢 5. Η σημαία με τα δαχτυλίδια παρουσιάστηκε το 1914 και χρησιμοποιήθηκε στους Αγώνες από το 1920.
🟢 6. Ο Ολυμπιακός όρκος εμφανίστηκε το 1920.
🟢 7. Η Ολυμπιακή φλόγα εμφανίστηκε το 1928.
🟢 8. Η σύγχρονη λαμπαδηδρομία ξεκίνησε το 1936.
20. Τι παραμένει αβέβαιο ή μη αποδεδειγμένο
🟡 Η ιδιότητα του ίδιου του Coubertin ως Freemason
Υπάρχουν τεκτονικές πηγές που τον παρουσιάζουν ως τέκτονα, αλλά στην παρούσα έρευνα δεν εντοπίστηκε αρκετά ισχυρό πρωτογενές τεκμήριο ώστε να το παρουσιάσουμε ως βέβαιο γεγονός.
🟡 Η πιθανή επίδραση τεκτονικών ιδεών στον Ολυμπισμό
Υπάρχουν ενδιαφέρουσες συγκρίσεις, αλλά δεν αρκούν για να αποδείξουν άμεση επιρροή.
🔴 Η θεωρία ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες αποτελούν «μασονικό σχέδιο»
Δεν προκύπτει από την ιστορική τεκμηρίωση που εξετάσαμε.
🔴 Η θεωρία ότι τα πέντε δαχτυλίδια είναι μασονικό σύμβολο
Η επίσημη ιστορία των δαχτυλιδιών τα συνδέει με τον Ολυμπισμό και την ένωση των ηπείρων, όχι με τον Τεκτονισμό.
🔴 Η θεωρία ότι η Ολυμπιακή φλόγα είναι αρχαία «μυστική» τελετή που μεταφέρθηκε αυτούσια
Η σύγχρονη φλόγα και ιδιαίτερα η λαμπαδηδρομία είναι προϊόν του 20ού αιώνα.
21. Ο πραγματικός ιστορικός ενδιαφέρον βρίσκεται αλλού
Ίσως τελικά το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι:
«Ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες μασονικό σχέδιο;»
Η ιστορία δεν χρειάζεται τόσο απλές απαντήσεις.
Το πραγματικά ενδιαφέρον ερώτημα είναι:
«Γιατί ο Ολυμπισμός απέκτησε τόσο έντονη γλώσσα συμβόλων, τελετουργιών και διεθνούς αδελφοσύνης;»
Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται στο ίδιο το όραμα του Coubertin.
Ήθελε ο αθλητισμός να ξεπεράσει τον χαρακτήρα ενός απλού αγώνα.
Ήθελε να δημιουργήσει έναν διεθνή θεσμό με:
εκπαίδευση + αθλητισμό + πολιτισμό + τελετουργία + διεθνή συνύπαρξη.
Η έρευνα για τον Coubertin έχει μάλιστα δείξει ότι ανέπτυξε μια ιδιαίτερη αντίληψη για τον Ολυμπισμό ως κάτι που έμοιαζε με «θρησκεία» ή πνευματική φιλοσοφία του αθλητισμού — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήταν τεκτονική δημιουργία.
22. Ο Ολυμπισμός ως «κοσμική τελετουργία»
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο συναρπαστικό σημείο.
Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες δημιούργησαν σταδιακά ένα δικό τους συμβολικό σύστημα:
δαχτυλίδια
↓
σημαία
↓
όρκος
↓
ύμνος
↓
φλόγα
↓
παρέλαση
↓
τελετές
↓
μετάλλια
↓
τελετή απονομής
Αυτό θυμίζει τη δομή άλλων οργανωμένων κοινωνικών και πολιτιστικών θεσμών.
Αλλά δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε μια κρυφή εξήγηση.
Η ίδια η ιστορία του Ολυμπισμού εξηγεί γιατί δημιουργήθηκε αυτό το σύστημα:
ο αθλητισμός έπρεπε να αποκτήσει ταυτότητα, συνέχεια και συμβολική γλώσσα.
23. Και κάτι ακόμη πολύ σημαντικό: τα σύμβολα δεν γεννήθηκαν όλα μαζί
Αυτό είναι κρίσιμο για να καταλάβουμε την εξέλιξη.
Το 1896 δεν υπήρχε το πλήρες τελετουργικό σύστημα που γνωρίζουμε σήμερα.
Το σύστημα δημιουργήθηκε σταδιακά:
1894
→ ίδρυση του σύγχρονου Ολυμπιακού Κινήματος
1896
→ Αθήνα
1913
→ σχεδιασμός των πέντε δαχτυλιδιών
1914
→ παρουσίαση της Ολυμπιακής σημαίας
1920
→ πρώτη χρήση της σημαίας σε Αγώνες και πρώτος Ολυμπιακός όρκος
1928
→ πρώτη σύγχρονη Ολυμπιακή φλόγα
1936
→ πρώτη λαμπαδηδρομία από την Ολυμπία
Αυτό από μόνο του καταρρίπτει πολλές θεωρίες που παρουσιάζουν το σύγχρονο Ολυμπιακό τελετουργικό ως ένα ολοκληρωμένο «πακέτο» που σχεδιάστηκε εξαρχής.
Η ιστορία δείχνει κάτι διαφορετικό:
ήταν μια διαδικασία εξέλιξης.
24. Το συμπέρασμα του Μέρους 7
Η σχέση Τεκτονισμού και Ολυμπιακού Κινήματος είναι υπαρκτό ιστορικό θέμα.
Υπήρχαν Freemasons ανάμεσα στους ανθρώπους του πρώιμου Ολυμπιακού Κινήματος και υπήρχαν τεκτονικά κοινωνικά δίκτυα στην Ευρώπη μέσα στα οποία κινούνταν πολλοί άνθρωποι της εποχής.
Όμως η έρευνα δεν μας επιτρέπει να μετατρέψουμε αυτή την πραγματική συνύπαρξη σε μια γενική θεωρία περί «μασονικής δημιουργίας των Ολυμπιακών Αγώνων».
Ιδιαίτερα για τον Pierre de Coubertin, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί:
η τεκτονική ιδιότητά του δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένο γεγονός χωρίς ισχυρό πρωτογενές τεκμήριο.
Τα πέντε δαχτυλίδια έχουν τεκμηριωμένη Ολυμπιακή προέλευση.
Ο Ολυμπιακός όρκος έχει τεκμηριωμένη ιστορία.
Η φλόγα έχει τεκμηριωμένη ιστορία.
Η λαμπαδηδρομία του 1936 έχει τεκμηριωμένη ιστορία.
Και οι τελετές εξελίχθηκαν σταδιακά.
Άρα η πιο ενδιαφέρουσα ιστορική εικόνα δεν είναι αυτή μιας «κρυφής στοάς πίσω από τους Αγώνες».
Είναι αυτή ενός νέου διεθνούς κινήματος που δημιούργησε τη δική του γλώσσα συμβόλων και τελετουργιών, μέσα στην Ευρώπη του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.
Και μέσα σε αυτή την κοινωνία υπήρχαν — όπως ήταν φυσικό — και άνθρωποι που ήταν Τέκτονες.
Αυτό είναι ήδη αρκετά ενδιαφέρον χωρίς να χρειάζεται να προσθέσουμε κάτι που δεν αποδεικνύεται.
Πηγές
Olympic Studies Centre — The Olympic Charter: Its function and historical evolution. Για το Συνέδριο του 1894, τον Coubertin και την εξέλιξη του Ολυμπιακού Χάρτη.
International Olympic Committee — Olympic Brand Centre, Olympic Symbol. Για την προέλευση, τον σχεδιασμό και το νόημα των πέντε δαχτυλιδιών.
International Olympic Committee — Olympic Properties. Για την ιστορία των Ολυμπιακών συμβόλων και της σημαίας.
International Pierre de Coubertin Committee — The Olympic Rituals and Symbols. Για το Ολυμπιακό σύνθημα, τα δαχτυλίδια, τη σημαία και την εξέλιξη των τελετουργιών.
Olympic Studies Centre — The Story of the Rings. Αναλυτική ιστορία της δημιουργίας και εξέλιξης του Ολυμπιακού συμβόλου.
United Grand Lodge of England — Olympian Freemasons. Για τεκμηριωμένους Freemasons που συμμετείχαν στο Ολυμπιακό Κίνημα, μεταξύ άλλων τον Lord Ampthill.
John J. MacAloon, This Great Symbol: Pierre de Coubertin and the Origins of the Modern Olympic Games. Για τη βιογραφία, το οικογενειακό περιβάλλον και τις ιδέες του Coubertin, συμπεριλαμβανομένης της τεκτονικής ιδιότητας του παππού του.
Dikaia Chatziefstathiou & Ian Henry, “Hellenism and Olympism”. Για τις ελληνικές και αγγλοσαξονικές επιρροές στη διαμόρφωση της σκέψης του Coubertin.
Olympic Museum / Olympic history resources — Olympic Oath. Για τον πρώτο Ολυμπιακό όρκο στην Αμβέρσα το 1920.
Olympic Studies Centre — Olympic Torch Relay. Για την εισαγωγή της φλόγας το 1928 και της λαμπαδηδρομίας το 1936.
German Historical Museum — Der Olympische Fackellauf. Για το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο της πρώτης λαμπαδηδρομίας του 1936.
Wiesław Firek, “Religio athletae… Pierre de Coubertin”. Σύγχρονη ακαδημαϊκή μελέτη για την έννοια της «θρησκείας του αθλητή» και τη φιλοσοφία του Coubertin.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου