Τα παιδιά δεν χρειάζονται πάντα ένα «μπράβο»

Χρειάζονται την αλήθεια που θα τα βοηθήσει να εξελιχθούν

Ίσως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα στο αναπτυξιακό ποδόσφαιρο δεν είναι ότι τα παιδιά δεν πιστεύουν στον εαυτό τους.

Ίσως είναι ακριβώς το αντίθετο.

Έχουν μάθει να πιστεύουν στον εαυτό τους μόνο όταν οι γύρω τους τούς λένε ότι είναι καλοί.

Μεγαλώνουμε παιδιά που ακούν πολύ εύκολα το «μπράβο» και πολύ δύσκολα το «χρειάζεσαι περισσότερη δουλειά».

Ακούν εύκολα:

«Είσαι ταλέντο.»

Αλλά δυσκολεύονται να ακούσουν:

«Σήμερα δεν ήσουν καλός.»

Ακούν:

«Είσαι ο καλύτερος.»

Αλλά δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι κάποιος άλλος σήμερα ήταν καλύτερος από εκείνα.

Και κάπου εδώ χρειάζεται να κάνουμε μια δύσκολη, αλλά απαραίτητη συζήτηση.

Μια συζήτηση που αφορά όχι μόνο τα παιδιά.

Αφορά τους γονείς.

Αφορά τους προπονητές.

Αφορά τις ακαδημίες.

Αφορά ολόκληρη τη φιλοσοφία με την οποία αντιλαμβανόμαστε το αναπτυξιακό ποδόσφαιρο.

Γιατί υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να ενισχύεις την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού και στο να του δημιουργείς μια ψευδή εικόνα για τον εαυτό του.

Και αυτή τη διαφορά πρέπει να την καταλάβουμε όλοι.

Το παιδί δεν χρειάζεται πάντα να ακούσει αυτό που θέλει

Ας είμαστε ειλικρινείς.

Κανένα παιδί δεν θέλει να ακούσει ότι έκανε ένα κακό παιχνίδι.

Κανένα παιδί δεν θέλει να ακούσει ότι έκανε λάθη.

Κανένα παιδί δεν θέλει να μάθει ότι σήμερα ένας συμπαίκτης του ήταν καλύτερος.

Κανένα παιδί δεν θέλει να ακούσει:

«Χρειάζεται να δουλέψεις περισσότερο.»

Κανένα παιδί δεν χαίρεται όταν ο προπονητής το αφήνει στον πάγκο.

Όμως το αναπτυξιακό ποδόσφαιρο δεν υπάρχει για να προσφέρει στα παιδιά μόνο ευχάριστα συναισθήματα.

Υπάρχει για να τα βοηθήσει να αναπτυχθούν.

Και η ανάπτυξη δεν είναι πάντα ευχάριστη.

Μερικές φορές πονάει.

Μερικές φορές απογοητεύει.

Μερικές φορές απαιτεί να κοιτάξεις τον εαυτό σου στον καθρέφτη και να παραδεχτείς:

«Δεν ήμουν αρκετά καλός σήμερα.»

Και αυτό δεν είναι αποτυχία.

Αυτό μπορεί να είναι η αρχή της εξέλιξης.

Το «δεν ήσουν καλός σήμερα» δεν σημαίνει «δεν είσαι καλός»

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο.

Ένα παιδί πρέπει να μάθει να ξεχωρίζει την αξιολόγηση της απόδοσης από την αξία του ως άνθρωπος.

Το:

«Σήμερα έπαιξες άσχημα»

δεν σημαίνει:

«Είσαι κακός ποδοσφαιριστής.»

Το:

«Έκανες πολλά λάθη»

δεν σημαίνει:

«Δεν έχεις μέλλον.»

Το:

«Ο συμπαίκτης σου ήταν καλύτερος σήμερα»

δεν σημαίνει:

«Δεν είσαι αρκετός.»

Σημαίνει:

«Σήμερα υπάρχει κάτι που μπορείς να βελτιώσεις.»

Αυτή είναι μια τεράστια διαφορά.

Και εδώ βρίσκεται η δουλειά του σωστού προπονητή.

Δεν αρκεί να κρίνει.

Πρέπει να εξηγεί.

Δεν αρκεί να πει:

«Ήσουν κακός.»

Πρέπει να μπορεί να πει:

«Σήμερα δυσκολεύτηκες στην πρώτη επαφή, έχασες αρκετές προσωπικές μονομαχίες και δεν αντέδρασες γρήγορα όταν έχανες την μπάλα. Αυτά είναι τα σημεία στα οποία πρέπει να δουλέψουμε.»

Αυτό είναι ανατροφοδότηση.

Και η σωστή ανατροφοδότηση δεν μειώνει ένα παιδί.

Το βοηθά να καταλάβει τι πρέπει να κάνει για να γίνει καλύτερο.

Το ταλέντο χωρίς δουλειά έχει ημερομηνία λήξης

Πόσες φορές έχουμε ακούσει για ένα παιδί:

«Είναι μεγάλο ταλέντο.»

Και πόσες φορές έχουμε δει παιδιά που στα 9 ή στα 10 χρόνια τους θεωρούνταν «τα επόμενα μεγάλα αστέρια» και λίγα χρόνια αργότερα εξαφανίστηκαν από το ποδόσφαιρο;

Γιατί;

Επειδή το ταλέντο από μόνο του δεν αρκεί.

Το ταλέντο μπορεί να σου δώσει ένα προβάδισμα.

Η δουλειά είναι αυτή που θα καθορίσει πόσο μακριά μπορείς να φτάσεις.

Ένα παιδί που ακούει συνεχώς:

«Είσαι ταλέντο.»

μπορεί κάποια στιγμή να αρχίσει να πιστεύει ότι δεν χρειάζεται να προσπαθήσει τόσο.

Αντίθετα, ένα παιδί που μαθαίνει:

«Έχεις δυνατότητες, αλλά έχεις ακόμη πολύ δρόμο μπροστά σου»

μαθαίνει κάτι πολύ πιο σημαντικό.

Μαθαίνει ότι η ικανότητα δεν είναι ένας προορισμός.

Είναι μια αφετηρία.

Η δύσκολη λέξη: πάγκος

Υπάρχει ίσως ένα σημείο που προκαλεί περισσότερες αντιδράσεις από οποιοδήποτε άλλο στο αναπτυξιακό ποδόσφαιρο.

Ο πάγκος.

Για πολλούς γονείς, το παιδί τους δεν πρέπει να κάθεται στον πάγκο.

Και όταν συμβαίνει, ακολουθούν ερωτήσεις:

«Γιατί δεν έπαιξε;»

«Γιατί έβαλε τον άλλον;»

«Μα το παιδί μου είναι καλύτερο!»

«Τι έχει ο άλλος που δεν έχει το δικό μου;»

Όμως υπάρχει μια ερώτηση που πρέπει να προηγείται:

«Τι μπορεί να μάθει το παιδί μου από αυτή την κατάσταση;»

Γιατί κάποια στιγμή το παιδί πρέπει να μάθει ότι δεν θα είναι πάντα βασικό.

Δεν θα είναι πάντα ο καλύτερος.

Δεν θα κερδίζει πάντα.

Δεν θα παίρνει πάντα αυτό που θέλει.

Και αυτό δεν είναι τιμωρία.

Είναι μέρος του αθλητισμού.

Ο πάγκος μπορεί να γίνει μάθημα

Ένα παιδί που κάθεται στον πάγκο μπορεί να βιώσει απογοήτευση.

Αλλά η απογοήτευση μπορεί να γίνει εκπαιδευτική.

Μπορεί να μάθει να ρωτά:

«Τι πρέπει να κάνω για να παίξω περισσότερο;»

Και τότε ο προπονητής έχει μια τεράστια ευκαιρία.

Να του απαντήσει:

«Αν θέλεις περισσότερα λεπτά, πρέπει να βελτιώσεις αυτό, αυτό και αυτό.»

Ξαφνικά ο πάγκος δεν είναι τιμωρία.

Γίνεται στόχος.

Και το παιδί δεν μαθαίνει να απαιτεί χρόνο συμμετοχής.

Μαθαίνει να κερδίζει την ευκαιρία.

Αυτή είναι μια πολύ σημαντική διαφορά.

Το παιδί πρέπει να μάθει να αντέχει την κριτική

Η ζωή δεν θα είναι πάντα ευγενική.

Το ίδιο και το ποδόσφαιρο.

Κάποια στιγμή ένας προπονητής μπορεί να του πει ότι δεν ήταν αρκετά καλό.

Ένας συμπαίκτης μπορεί να είναι καλύτερος.

Ένας αντίπαλος μπορεί να το νικήσει.

Ένας scout μπορεί να μην ενδιαφερθεί.

Μια ομάδα μπορεί να μην το επιλέξει.

Μια δοκιμή μπορεί να αποτύχει.

Ένας τραυματισμός μπορεί να το αφήσει εκτός.

Ένας προπονητής μπορεί να πάρει διαφορετική απόφαση από αυτή που περίμενε.

Αν το παιδί έχει μάθει ότι κάθε αρνητική αξιολόγηση είναι αδικία, πώς θα αντιδράσει;

Θα κατηγορήσει τον προπονητή.

Θα κατηγορήσει τον διαιτητή.

Θα κατηγορήσει τον συμπαίκτη.

Θα κατηγορήσει την ομάδα.

Θα κατηγορήσει τις συνθήκες.

Και τελικά μπορεί να μην κοιτάξει ποτέ τον εαυτό του.

Αυτό όμως δεν είναι αυτοπεποίθηση.

Είναι αδυναμία διαχείρισης της πραγματικότητας.

Η πραγματική αυτοπεποίθηση είναι διαφορετική

Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν είναι:

«Είμαι ο καλύτερος.»

Η πραγματική αυτοπεποίθηση είναι:

«Ξέρω τι μπορώ να κάνω, ξέρω πού χρειάζομαι βελτίωση και δεν φοβάμαι να δουλέψω πάνω στις αδυναμίες μου.»

Ένα παιδί με πραγματική αυτοπεποίθηση μπορεί να πει:

«Σήμερα δεν έπαιξα καλά.»

Και να συνεχίσει.

Μπορεί να πει:

«Ο άλλος ήταν καλύτερος.»

Και να δουλέψει.

Μπορεί να πει:

«Δεν με επέλεξαν.»

Και να προσπαθήσει ξανά.

Μπορεί να ακούσει:

«Χρειάζεσαι βελτίωση.»

και αντί να καταρρεύσει, να ρωτήσει:

«Τι πρέπει να κάνω;»

Αυτό είναι ψυχική ανθεκτικότητα.

Και αυτή η ανθεκτικότητα είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορεί να προσφέρει ο αθλητισμός σε ένα παιδί.

Οι γονείς δεν χρειάζεται να είναι δικηγόροι των παιδιών τους

Οι γονείς έχουν έναν δύσκολο ρόλο.

Θέλουν να προστατεύσουν το παιδί τους.

Είναι φυσιολογικό.

Όμως υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην υποστήριξη και στην υπερπροστασία.

Υποστήριξη δεν σημαίνει:

«Ο προπονητής σε αδίκησε.»

Κάθε φορά.

Υποστήριξη μπορεί να σημαίνει:

«Καταλαβαίνω ότι στενοχωρήθηκες. Θες να δούμε τι μπορείς να κάνεις καλύτερα την επόμενη φορά;»

Δεν χρειάζεται ο γονιός να βρει πάντα τον ένοχο.

Μερικές φορές πρέπει να βοηθήσει το παιδί να βρει τη λύση.

Μην κλέβουμε από τα παιδιά την ευκαιρία να αποτύχουν

Αυτό είναι δύσκολο για κάθε γονιό.

Όταν βλέπεις το παιδί σου να δυσκολεύεται, θέλεις να παρέμβεις.

Να λύσεις το πρόβλημα.

Να το προστατεύσεις.

Όμως αν κάθε φορά που το παιδί αντιμετωπίζει μια δυσκολία εμείς παρεμβαίνουμε, τότε του στερούμε μια πολύτιμη εμπειρία:

την εμπειρία να λύσει μόνο του ένα πρόβλημα.

Αν χάσει έναν αγώνα, πρέπει να μάθει να διαχειρίζεται την ήττα.

Αν δεν παίξει, πρέπει να μάθει να διαχειρίζεται την απογοήτευση.

Αν κάνει λάθος, πρέπει να μάθει να διορθώνει το λάθος.

Αν κάποιος είναι καλύτερος, πρέπει να μάθει να τον χρησιμοποιεί ως κίνητρο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αφήνουμε ένα παιδί μόνο του.

Σημαίνει ότι στεκόμαστε δίπλα του χωρίς να ζούμε τη ζωή του για λογαριασμό του.

Και οι προπονητές έχουν μεγάλη ευθύνη

Όμως η συζήτηση δεν αφορά μόνο τους γονείς.

Ο προπονητής έχει ίσως ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη.

Γιατί ένα παιδί εμπιστεύεται τον προπονητή του.

Ο προπονητής πρέπει να έχει το θάρρος να πει την αλήθεια.

Αλλά πρέπει να ξέρει πώς να την πει.

Η ειλικρίνεια χωρίς σεβασμό μπορεί να γίνει σκληρότητα.

Η κριτική χωρίς καθοδήγηση μπορεί να γίνει απογοήτευση.

Η απαίτηση χωρίς υποστήριξη μπορεί να γίνει φόβος.

Ο καλός προπονητής δεν λέει απλώς:

«Δεν είσαι αρκετά καλός.»

Λέει:

«Δεν είσαι ακόμη εκεί που θέλεις να φτάσεις. Και εγώ θα σε βοηθήσω να δουλέψεις για να φτάσεις.»

Αυτό αλλάζει τα πάντα.

Δεν χρειάζονται λόγια. Χρειάζονται εργαλεία.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται συνεχώς να ακούν:

«Μπράβο!»

Χρειάζονται να μάθουν:

πώς να προπονούνται,
πώς να διαχειρίζονται ένα λάθος,
πώς να αντιδρούν στην αποτυχία,
πώς να ακούν την κριτική,
πώς να συνεργάζονται,
πώς να αντιμετωπίζουν την πίεση,
πώς να βάζουν στόχους,
πώς να δουλεύουν για να τους πετύχουν.

Γιατί το «είσαι καλός» μπορεί να δώσει χαρά για λίγα λεπτά.

Το:

«Να τι πρέπει να κάνεις για να γίνεις καλύτερος»

μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την πορεία ενός παιδιού.

Η αλήθεια πρέπει να έχει πάντα έναν σκοπό

Δεν υποστηρίζουμε ότι πρέπει να μιλάμε στα παιδιά σκληρά.

Δεν χρειάζονται φωνές.

Δεν χρειάζονται ταπείνωση.

Δεν χρειάζονται ειρωνεία.

Δεν χρειάζονται προσβολές.

Δεν χρειάζεται να τους «σπάσουμε τον τσαμπουκά».

Η αλήθεια δεν είναι όπλο.

Είναι εργαλείο ανάπτυξης.

Και για να λειτουργήσει, πρέπει να συνοδεύεται από:

σεβασμό + εξήγηση + καθοδήγηση + σχέδιο βελτίωσης.

Η σωστή φράση δεν είναι:

«Δεν κάνεις.»

Η σωστή φράση είναι:

«Αυτό σήμερα δεν το έκανες καλά. Πάμε να δούμε πώς θα το βελτιώσουμε.»

Αυτό είναι προπονητική.

Τι πρέπει να μάθει ένα παιδί από το ποδόσφαιρο;

Ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό ερώτημα.

Θέλουμε να μάθει μόνο να κάνει σωστή πάσα;

Να σκοράρει;

Να ντριμπλάρει;

Να κερδίζει;

Φυσικά.

Αλλά θέλουμε να μάθει και κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Να μπορεί να ακούει:

«Όχι.»

Να μπορεί να ακούει:

«Δεν είσαι ακόμη έτοιμος.»

Να μπορεί να ακούει:

«Κάποιος άλλος ήταν καλύτερος.»

Να μπορεί να χάνει.

Να μπορεί να απογοητεύεται.

Να μπορεί να ξανασηκώνεται.

Να μπορεί να δουλεύει χωρίς να χρειάζεται συνεχώς επιβεβαίωση.

Γιατί κάποια στιγμή το ποδόσφαιρο τελειώνει.

Αλλά αυτά που έμαθε μέσα από αυτό μπορεί να τον ακολουθούν σε ολόκληρη τη ζωή του.

Δεν μεγαλώνουμε παιδιά για να νιώθουν πάντα καλά

Αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο μήνυμα.

Δεν μεγαλώνουμε παιδιά για να νιώθουν πάντα καλά.

Τα μεγαλώνουμε για να μπορούν να σταθούν καλά, ακόμη κι όταν δεν νιώθουν καλά.

Να μπορούν να αντιμετωπίσουν μια αποτυχία.

Να διαχειριστούν μια απόρριψη.

Να ακούσουν μια δύσκολη αλήθεια.

Να δεχτούν ότι κάποιος είναι καλύτερος.

Να αναγνωρίσουν τα λάθη τους.

Να σηκώσουν το κεφάλι.

Και να επιστρέψουν την επόμενη μέρα στην προπόνηση.

Το «μπορείς να γίνεις καλύτερος» είναι μεγαλύτερο από το «είσαι ο καλύτερος»

Το:

«Είσαι ο καλύτερος.»

μπορεί να κάνει ένα παιδί να αισθανθεί υπέροχα.

Αλλά για πόσο;

Το:

«Μπορείς να γίνεις πολύ καλύτερος, αλλά πρέπει να δουλέψεις.»

του δίνει κάτι πολύ πιο σημαντικό.

Του δίνει κατεύθυνση.

Του δίνει ευθύνη.

Του δίνει στόχο.

Του δίνει την αίσθηση ότι η εξέλιξή του δεν είναι προκαθορισμένη.

Εξαρτάται και από τη δική του προσπάθεια.

Και αυτή είναι μια από τις σημαντικότερες νοοτροπίες που μπορεί να αποκτήσει ένας νέος αθλητής.

Ας αλλάξουμε λίγο τις ερωτήσεις που κάνουμε στα παιδιά

Μετά από έναν αγώνα, ίσως πρέπει να σταματήσουμε να ρωτάμε μόνο:

«Κέρδισες;»

«Έβαλες γκολ;»

«Έπαιξες βασικός;»

«Πόσα λεπτά έπαιξες;»

Και να αρχίσουμε να ρωτάμε:

«Τι έμαθες σήμερα;»

«Τι έκανες καλά;»

«Τι δυσκολεύτηκες να κάνεις;»

«Τι θα ήθελες να βελτιώσεις;»

«Τι σου είπε ο προπονητής;»

«Τι θα δουλέψεις στην επόμενη προπόνηση;»

Αυτές οι ερωτήσεις αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αντιλαμβάνεται τον αθλητισμό.

Από το αποτέλεσμα οδηγείται στη διαδικασία.

Από την επιβεβαίωση οδηγείται στη βελτίωση.

Από το «είμαι καλός» οδηγείται στο:

«Πώς μπορώ να γίνω καλύτερος;»

Ίσως αυτό να είναι τελικά η πραγματική αποστολή του αναπτυξιακού ποδοσφαίρου

Δεν είναι να δημιουργήσουμε παιδιά που πιστεύουν ότι είναι τα καλύτερα.

Είναι να δημιουργήσουμε παιδιά που πιστεύουν ότι μπορούν να εξελιχθούν.

Παιδιά που δεν φοβούνται την κριτική.

Παιδιά που δεν καταρρέουν στην αποτυχία.

Παιδιά που δεν χρειάζονται συνεχώς ένα «μπράβο» για να συνεχίσουν.

Παιδιά που μπορούν να ακούσουν:

«Χρειάζεσαι δουλειά.»

και να απαντήσουν:

«Εντάξει. Θα δουλέψω.»

Αυτό είναι αυτοπεποίθηση.

Αυτό είναι νοοτροπία.

Αυτό είναι ανάπτυξη.

Και ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη υπηρεσία που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μέσα από το ποδόσφαιρο.

Όχι να τους υποσχεθούμε ότι θα είναι πάντα οι καλύτεροι.

Αλλά να τους μάθουμε ότι, ακόμη κι όταν δεν είναι οι καλύτεροι, μπορούν να συνεχίσουν να προσπαθούν για να γίνουν καλύτεροι.

Η αλήθεια μπορεί να πονάει. Αλλά μπορεί και να απελευθερώνει.

Η επιβεβαίωση είναι ευχάριστη.

Η αλήθεια όμως είναι χρήσιμη.

Και όταν η αλήθεια δίνεται με σεβασμό, σωστό timing και πραγματική διάθεση να βοηθήσουμε ένα παιδί, μπορεί να γίνει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία εξέλιξής του.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται γονείς που θα τα πείσουν ότι είναι τα καλύτερα.

Χρειάζονται γονείς που θα τα βοηθήσουν να καταλάβουν τι μπορούν να γίνουν.

Δεν χρειάζονται προπονητές που θα τους χαρίζουν λόγια.

Χρειάζονται προπονητές που θα τους χαρίζουν γνώσεις, απαιτήσεις, ευκαιρίες και ειλικρινή ανατροφοδότηση.

Και πάνω απ' όλα, χρειάζονται ένα περιβάλλον που θα τους επιτρέπει να προσπαθούν, να αποτυγχάνουν, να μαθαίνουν και να ξαναπροσπαθούν.

Γιατί το ποδόσφαιρο δεν πρέπει να μεγαλώνει παιδιά που φοβούνται να κάνουν λάθος.

Πρέπει να μεγαλώνει παιδιά που ξέρουν τι να κάνουν μετά το λάθος.

Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό νόημα της ανάπτυξης.

Δεν μεγαλώνουμε παιδιά για να νιώθουν πάντα καλά.

Τα μεγαλώνουμε για να μπορούν να σταθούν καλά όταν η ζωή και το ποδόσφαιρο δεν θα τους χαρίζονται.